Ulga na dziecko przysługuje podatnikom rozliczającym dochody według skali podatkowej, którzy faktycznie sprawują opiekę nad dzieckiem. Obejmuje dzieci małoletnie, pełnoletnie dzieci z określoną niepełnosprawnością oraz uczące się dzieci do ukończenia 25. roku życia. Przy jednym dziecku trzeba sprawdzić limit dochodów rodziców, ale przy dwojgu lub większej liczbie dzieci taki limit co do zasady nie obowiązuje.
Kto może skorzystać z ulgi na dziecko?
Ulga prorodzinna jest odliczana od podatku obliczonego według skali podatkowej. W praktyce dotyczy najczęściej dochodów wykazywanych w formularzu PIT-37 albo PIT-36, na przykład z umowy o pracę, umowy zlecenia lub działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych.
Z ulgi można skorzystać, gdy podatnik wykonuje władzę rodzicielską, jest opiekunem prawnym dziecka, które z nim mieszka, albo sprawuje opiekę jako rodzina zastępcza. Samo posiadanie władzy rodzicielskiej nie wystarcza, jeżeli rodzic faktycznie jej nie wykonuje.
Odliczenie obejmuje:
- dziecko małoletnie – do ukończenia 18. roku życia,
- dziecko z niepełnosprawnością – otrzymujące zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną, bez względu na wiek,
- dziecko pełnoletnie uczące się – do ukończenia 25. roku życia, jeśli spełnia także warunek dotyczący dochodów.
Ile wynosi ulga na dziecko?
Ulga jest naliczana za każdy miesiąc, w którym były spełnione warunki do odliczenia. Kwota roczna stanowi sumę miesięcznych odliczeń, dlatego może być niższa, gdy dziecko urodziło się w trakcie roku albo przestało spełniać warunki w jego części.
| Liczba dzieci | Kwota miesięczna | Kwota roczna |
|---|---|---|
| Pierwsze dziecko | 92,67 zł | 1 112,04 zł |
| Drugie dziecko | 92,67 zł | 1 112,04 zł |
| Trzecie dziecko | 166,67 zł | 2 000,04 zł |
| Czwarte i każde kolejne dziecko | 225 zł | 2 700 zł |
Przykładowo, przy trojgu dzieci, na które ulga przysługuje przez cały rok, łączna kwota odliczenia wynosi 4 224,12 zł. Jeżeli liczba dzieci uprawnionych do ulgi zmienia się w trakcie roku, zmienia się także miesięczna kwota odliczenia. Dziecko urodzone w danym miesiącu uwzględnia się już za ten miesiąc.
Jakie limity dochodów rodziców obowiązują?
Limit dochodów rodziców ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy ulga dotyczy jednego dziecka. W przypadku dwojga lub większej liczby dzieci spełniających warunki ulgi limit dochodów rodziców nie obowiązuje. Istotne jest jednak, czy w danym roku wystąpił okres, w którym ulga przysługiwała jednocześnie na co najmniej dwoje dzieci.
| Sytuacja rodzica | Roczny limit dochodu |
|---|---|
| Małżonkowie pozostający w małżeństwie przez cały rok | 112 000 zł łącznie |
| Osoba samotnie wychowująca jedno dziecko | 112 000 zł |
| Osoba niepozostająca w związku małżeńskim i nierozliczająca się jako samotny rodzic | 56 000 zł |
Kwota 112 000 zł nie oznacza wynagrodzenia brutto ani kwoty wypłaconej „na rękę”. Dochód ustala się według zasad podatkowych, z uwzględnieniem odpowiednich przychodów, kosztów uzyskania przychodu i składek na ubezpieczenia społeczne. Przy małżeństwie bierze się pod uwagę łączny dochód małżonków.
Limity nie dotyczą rodziców jednego dziecka, jeżeli dziecko spełnia ustawowe warunki związane z niepełnosprawnością. W takim przypadku ulga może przysługiwać niezależnie od dochodów rodziców.
Ulga na pełnoletnie i uczące się dziecko
Pełnoletnie dziecko może nadal uprawniać rodzica do ulgi, jeżeli kontynuuje naukę i nie ukończyło 25 lat. W 2026 roku jego dochody i przychody uwzględniane przy limicie nie mogą przekroczyć 23 741,88 zł. Przy ustalaniu tej kwoty bierze się pod uwagę przychód pomniejszony wyłącznie o koszty uzyskania przychodu. Nie odlicza się od niego między innymi składek społecznych ani strat z poprzednich lat.
Do limitu mogą wliczać się także przychody objęte ulgą dla młodych oraz ulgą na powrót. Nie wlicza się natomiast renty rodzinnej. Przekroczenie limitu przez uczące się dziecko może pozbawić rodzica prawa do ulgi za cały rok, a nie tylko za miesiące po przekroczeniu progu.
Ważne zasady dotyczące nauki obejmują:
- ulga może obejmować wakacje, jeśli dziecko nadal kontynuuje naukę,
- maturzysta, który nie podejmuje dalszej nauki, zachowuje prawo do ulgi zasadniczo do końca sierpnia,
- student kończący studia pierwszego stopnia bez dalszej nauki może być objęty ulgą do października włącznie,
- ukończenie 25 lat nie wyklucza ulgi za miesiąc, w którym dziecko osiągnęło ten wiek, jeśli pozostałe warunki były spełnione.
Ulga nie przysługuje od miesiąca, w którym pełnoletnie dziecko zawarło małżeństwo. Nie stosuje się jej także od miesiąca umieszczenia dziecka na podstawie orzeczenia sądu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.
Co zrobić, gdy podatek jest niższy niż ulga?
Ulga w pierwszej kolejności pomniejsza podatek. Jeżeli podatek jest niższy niż przysługujące odliczenie, można wystąpić o zwrot niewykorzystanej części ulgi. Nie jest to dodatkowa dotacja, lecz zwrot ograniczony wysokością zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne uwzględnianych przy tym rozliczeniu.
Postępowanie wygląda następująco:
- Oblicz kwotę ulgi za miesiące, w których spełnione były warunki.
- Odlicz ją od podatku w zeznaniu PIT-36 albo PIT-37.
- Jeżeli podatek nie pozwala wykorzystać całej ulgi, wykaż niewykorzystaną część jako dodatkowy zwrot.
- Sprawdź, czy suma składek społecznych i zdrowotnych wyznacza wystarczający limit zwrotu.
Kiedy ulga na dziecko nie przysługuje?
Najczęstsze wyłączenia dotyczą formy opodatkowania oraz faktycznej opieki nad dzieckiem:
- ulgi nie odliczy osoba uzyskująca wyłącznie dochody opodatkowane ryczałtem, podatkiem liniowym albo kartą podatkową,
- ulga nie przysługuje od podatku liniowego ani ryczałtu, ale może być rozliczona, gdy podatnik ma równocześnie dochody opodatkowane skalą, na przykład z etatu,
- samo posiadanie władzy rodzicielskiej, sporadyczne kontakty z dzieckiem lub płacenie alimentów nie potwierdza faktycznego wykonywania opieki,
- odliczenia nie stosuje się za miesiące, w których dziecko nie spełnia już warunków, zawarło małżeństwo albo zostało umieszczone w instytucji całodobowej.
Ulgę wykazuje się w zeznaniu PIT-36 lub PIT-37 oraz w załączniku PIT/O. Dokumentów, takich jak akt urodzenia, zaświadczenie o nauce czy orzeczenie o niepełnosprawności, zwykle nie dołącza się do zeznania, ale trzeba je zachować na wypadek wezwania urzędu skarbowego. Świadczenie 800+ jest odrębną formą wsparcia i nie wyklucza korzystania z ulgi prorodzinnej.
Najpierw ustal liczbę dzieci uprawnionych do ulgi w poszczególnych miesiącach, potem sprawdź formę opodatkowania i limity dochodowe. Przy jednym dziecku kluczowe są progi 112 000 zł lub 56 000 zł, natomiast przy dwojgu i większej liczbie dzieci limit dochodów rodziców co do zasady odpada.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku zbiegu różnych form opodatkowania, opieki naprzemiennej lub zmiany sytuacji dziecka w trakcie roku warto zweryfikować rozliczenie na podstawie aktualnych przepisów.
