Najbliższa rodzina może skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od darowizny, niezależnie od jej wartości. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy oraz – przy darowiźnie pieniężnej – udokumentowanie otrzymania pieniędzy przelewem na rachunek, w SKOK-u albo przekazem pocztowym.
Kto należy do grupy zerowej?
Zwolnienie wynika z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dotyczy darowizn, spadków oraz innych nabyć rzeczy i praw majątkowych od osób zaliczanych do najbliższej rodziny. W przypadku darowizny lub spadku każdy obdarowany albo spadkobierca korzysta ze zwolnienia we własnym zakresie.
Do grupy zerowej zalicza się:
- małżonka
- zstępnych, czyli dzieci, wnuki i prawnuki
- wstępnych, czyli rodziców, dziadków i pradziadków
- pasierba
- rodzeństwo
- ojczyma
- macochę
Przy ustalaniu pokrewieństwa znaczenie ma osobisty stosunek obdarowanego do darczyńcy. Za rodziców uważa się także osoby przysposabiające, a za zstępnych osoby przysposobione i ich zstępnych.
Jeżeli darowizna ma formę pieniężną, sam fakt złożenia SD-Z2 nie wystarczy. Pieniądze powinny zostać przekazane na rachunek płatniczy obdarowanego, rachunek bankowy, rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym. Potwierdzenie przelewu lub przekazu trzeba zachować, ponieważ urząd skarbowy może poprosić o udokumentowanie transferu.
Jak i kiedy złożyć SD-Z2?
Formularz SD-Z2 składa obdarowany, a nie darczyńca. Zgłoszenie kieruje się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy darowiźnie bez aktu notarialnego będzie to co do zasady dzień jej otrzymania.
Termin liczy się inaczej w przypadku spadku. Zależy od dokumentu potwierdzającego dziedziczenie, dlatego nie należy utożsamiać go z dniem śmierci spadkodawcy ani z dniem odebrania odpisu orzeczenia.
Procedura wygląda następująco:
- Ustal przedmiot i datę nabycia – określ, co otrzymałeś i od kiedy biegnie sześciomiesięczny termin.
- Przygotuj dane do formularza – potrzebne będą między innymi dane darczyńcy, obdarowanego oraz opis i wartość nabytych rzeczy lub praw.
- Wybierz sposób złożenia – SD-Z2 możesz wysłać elektronicznie przez usługę e-Deklaracje albo złożyć papierowo w urzędzie skarbowym lub za pośrednictwem operatora pocztowego.
- Zachowaj potwierdzenie – przy wysyłce elektronicznej będzie to urzędowe poświadczenie odbioru, a przy przesyłce papierowej dowód nadania lub potwierdzenie złożenia.
Aktualny formularz jest dostępny w serwisie podatki.gov.pl. Do SD-Z2 co do zasady nie trzeba od razu dołączać dokumentów, ale przy darowiźnie pieniężnej należy mieć dowód przelewu lub przekazu na wypadek wezwania urzędu.
Kiedy zgłoszenie nie jest wymagane?
Nie zawsze trzeba składać SD-Z2. Zgłoszenie nie jest wymagane, gdy łączna wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby, doliczona do wartości ostatniego nabycia, nie przekracza 36 120 zł. Uwzględnia się nabycia z roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz z 5 lat poprzedzających ten rok.
Drugim wyjątkiem jest nabycie dokonane na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo sytuacja, w której w tej formie złożono oświadczenie woli jednej ze stron. W takim przypadku notariusz wykonuje czynności związane z rozliczeniem podatku, więc obdarowany nie składa SD-Z2.
Wyjątki nie znoszą jednak wymogu dokumentowania darowizny pieniężnej w sytuacji, gdy zgłoszenie jest potrzebne do skorzystania z pełnego zwolnienia. Przy większych darowiznach przelew powinien prowadzić bezpośrednio od darczyńcy do obdarowanego.
Termin 6 miesięcy ma zasadnicze znaczenie. Jego przekroczenie może oznaczać utratę całkowitego zwolnienia i opodatkowanie darowizny na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej.
Od 7 stycznia 2026 r. w określonych sytuacjach losowych możliwe jest przywrócenie terminu. Trzeba złożyć wniosek do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez winy podatnika, oraz dołączyć SD-Z2. Wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny opóźnienia. Nie jest to automatyczne przedłużenie terminu, dlatego trzeba przedstawić okoliczności uzasadniające przywrócenie.
Co jeśli nie przysługuje pełne zwolnienie?
Osoby spoza grupy zerowej mogą korzystać z kwot wolnych przypisanych do I, II albo III grupy podatkowej. Limity dotyczą łącznej wartości nabyć od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie wskazanym w ustawie.
| Grupa podatkowa | Kto do niej należy? | Kwota wolna w okresie rozliczeniowym |
|---|---|---|
| I | Między innymi teściowie, zięć i synowa, a także osoby z grupy zerowej, gdy nie spełniono warunków pełnego zwolnienia | 36 120 zł |
| II | Między innymi zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców oraz małżonkowie rodzeństwa | 27 090 zł |
| III | Pozostali nabywcy, w tym osoby niespokrewnione | 5 733 zł |
Po przekroczeniu właściwej kwoty wolnej podatek oblicza się według skali przypisanej do danej grupy. Dlatego brak zgłoszenia darowizny od rodzica, dziecka, małżonka lub innej osoby z grupy zerowej może mieć kosztowne skutki, szczególnie przy wysokiej wartości majątku.
Najważniejsze jest ustalenie, czy darczyńca należy do grupy zerowej, zachowanie dowodu przekazania pieniędzy oraz dopilnowanie sześciomiesięcznego terminu na SD-Z2. Przy dużej darowiźnie lub nietypowym stanie prawnym warto skonsultować dokumenty z doradcą podatkowym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przed podjęciem czynności należy sprawdzić aktualne przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz informacje publikowane przez administrację skarbową.
