W KRUS nie ma ulgi na dziecko rozumianej jako bezpośrednie odliczenie od składki lub podatku, analogicznej do ulgi prorodzinnej w PIT. Rolnik może jednak wystąpić o finansowanie z budżetu państwa składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres osobistej opieki nad dzieckiem. Jest to dotacja, a nie zniżka podatkowa.
Na czym polega finansowanie składki KRUS?
Państwo może finansować za osobę sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem składkę na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Dotyczy to opieki nad dzieckiem własnym, dzieckiem małżonka albo dzieckiem przysposobionym.
Finansowana składka wynosi 10% emerytury podstawowej obowiązującej w ostatnim miesiącu poprzedniego kwartału. Nie obejmuje to wszystkich należności wobec KRUS. Rolnik nadal sam opłaca składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie.
Z rozwiązania mogą skorzystać między innymi:
- rolnik lub domownik podlegający ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu obowiązkowo albo dobrowolnie,
- rolnik lub domownik, który nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników,
- członek rodziny rolnika lub domownika, który nie spełnia warunków objęcia ubezpieczeniem rolniczym.
Osoba, która nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, może wybrać finansowanie składki w KRUS albo w ZUS. Okresy finansowania uzyskane z różnych tytułów i w obu systemach sumują się.
Jak uzyskać finansowanie składki?
Wsparcie nie jest przyznawane automatycznie po urodzeniu dziecka. Trzeba złożyć wniosek w KRUS. Właściwy formularz zależy od tego, czy osoba zainteresowana już podlega ubezpieczeniu rolniczemu.
- Wybierz formularz – osoba ubezpieczona w KRUS składa formularz UD-91, a osoba dotychczas nieubezpieczona w KRUS formularz UD-92.
- Dołącz dokumenty – podstawowym dokumentem jest skrócony odpis aktu urodzenia dziecka. Przy dziecku z niepełnosprawnością trzeba dołączyć także orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.
- Sprawdź warunki – osoba składająca wniosek nie może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu ani mieć ustalonego prawa do emerytury lub renty.
- Zakończ lub zawieś działalność – w okresie rozpoczęcia finansowania nie można prowadzić pozarolniczej działalności gospodarczej ani współpracować przy jej prowadzeniu.
- Złóż wniosek w KRUS – finansowanie przysługuje od dnia złożenia wniosku, a nie od dnia urodzenia dziecka lub rozpoczęcia opieki.
Drugi rodzic nie może w tym samym czasie korzystać z finansowania składek z tytułu opieki nad dzieckiem w KRUS albo z analogicznego finansowania w ZUS, na przykład w związku z urlopem wychowawczym lub pobieraniem zasiłku macierzyńskiego. Samo pobieranie świadczenia rodzicielskiego nie wyklucza finansowania, jeżeli nie wiąże się z finansowaniem składek w ZUS.
Uwaga: wniosek nie działa wstecz. Złożenie go po rozpoczęciu opieki nie pozwala odzyskać finansowania za wcześniejsze miesiące. Dlatego dokumenty należy przekazać do KRUS możliwie szybko.
Finansowanie może trwać do 3 lat, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 5. roku życia. W przypadku dziecka niepełnosprawnego okres ten może wynosić do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 lat.
Jakie dokumenty przygotować?
Do wniosku należy przygotować dokumenty potwierdzające prawo do objęcia finansowaniem:
- formularz UD-91 dla osoby podlegającej ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS,
- formularz UD-92 dla osoby, która nie podlegała dotychczas temu ubezpieczeniu,
- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
- orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeśli dotyczy.
KRUS może poprosić także o dodatkowe dokumenty dotyczące statusu ubezpieczeniowego, działalności gospodarczej albo prawa do świadczeń. W razie wątpliwości dotyczących wyboru KRUS lub ZUS należy skontaktować się z właściwą placówką KRUS.
Finansowanie KRUS a ulga prorodzinna w PIT
Te dwa rozwiązania działają na innych zasadach. Finansowanie w KRUS pokrywa określoną składkę z budżetu państwa. Ulga prorodzinna jest natomiast odliczeniem od podatku dochodowego i rozlicza się ją w zeznaniu PIT, jeżeli podatnik spełnia warunki przewidziane w ustawie o PIT.
| Cecha | Finansowanie w KRUS | Ulga prorodzinna w PIT |
|---|---|---|
| Rodzaj wsparcia | Finansowanie składki z dotacji budżetu państwa | Odliczenie od podatku dochodowego |
| Co obejmuje? | Składkę emerytalno-rentową w okresie osobistej opieki nad dzieckiem | Kwotę ulgi ustaloną dla dziecka zgodnie z przepisami podatkowymi |
| Jak uzyskać? | Wniosek UD-91 albo UD-92 w KRUS | Zeznanie PIT z wykazaną ulgą prorodzinną |
| Czy składki społeczne KRUS zwiększają zwrot? | Nie dotyczy, ponieważ jest to odrębne finansowanie | Nie. Składki społeczne opłacane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie są uwzględniane w limicie dodatkowego zwrotu ulgi |
Rolnik może mieć prawo do ulgi prorodzinnej, jeżeli uzyskuje dochody opodatkowane według skali podatkowej, na przykład z działów specjalnych produkcji rolnej. Nie oznacza to jednak, że składki społeczne wpłacane do KRUS można doliczyć do limitu zwrotu nieodliczonej części ulgi. Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 6 czerwca 2025 r. potwierdza, że w tym zakresie nie uwzględnia się społecznych składek KRUS. W określonych warunkach znaczenie mogą mieć natomiast składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W praktyce określenie „ulga na dziecko w składce KRUS” jest więc skrótem myślowym. Rolnik nie otrzymuje kwotowej zniżki na wszystkie składki. Może natomiast uzyskać finansowanie składki emerytalno-rentowej z budżetu państwa, po spełnieniu warunków i złożeniu formularza UD-91 albo UD-92.
