Samo pobieranie renty nie daje automatycznie prawa do ulgi rehabilitacyjnej. Podstawą odliczenia jest odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności albo decyzja ZUS o przyznaniu renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, renty szkoleniowej albo socjalnej. Trzeba też faktycznie ponieść wydatek mieszczący się w ustawowym katalogu. Ulga pomniejsza dochód albo przychód, a nie podatek o pełną wartość wydatku.
Renta a dokument potwierdzający prawo do ulgi
Rencista może skorzystać z ulgi, jeżeli posiadana decyzja potwierdza rodzaj niezdolności uznawany przez przepisy podatkowe. Nie wystarczy sam odcinek renty ani informacja, że świadczenie jest wypłacane. Znaczenie ma dokument wskazujący podstawę przyznania świadczenia.
| Typ dokumentu | Kogo dotyczy |
|---|---|
| Orzeczenie o znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniu niepełnosprawności | Osoby zakwalifikowane do jednego z trzech stopni niepełnosprawności |
| Decyzja o rencie z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy | Osoby, których niezdolność do pracy została potwierdzona przez ZUS |
| Decyzja o rencie szkoleniowej albo socjalnej | Osoby spełniające warunki przyznania tych świadczeń |
| Orzeczenie o niepełnosprawności | Dzieci, które nie ukończyły 16. roku życia |
Decyzja ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowana na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Decyzja obejmująca całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji odpowiada znacznemu stopniowi niepełnosprawności. Częściowa niezdolność do pracy jest co do zasady porównywana z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Renta jest dokumentem potwierdzającym określony stan niezdolności do pracy, ale nie każda wypłata renty i nie sam status rencisty tworzą prawo do odliczenia.
Jakie wydatki można odliczyć?
Katalog wydatków rehabilitacyjnych jest zamknięty. Oznacza to, że nie można odliczyć dowolnego kosztu związanego ze zdrowiem. Wydatek musi odpowiadać jednej z kategorii wskazanych w ustawie o PIT, dotyczyć rehabilitacji albo ułatwiać wykonywanie czynności życiowych.
Wydatki nielimitowane można odliczyć w wysokości faktycznie poniesionej, jeżeli spełniają pozostałe warunki:
- adaptacja i wyposażenie mieszkania lub domu stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
- przystosowanie pojazdu mechanicznego do potrzeb osoby z niepełnosprawnością
- zakup, naprawa lub najem określonych wyrobów medycznych oraz indywidualnego sprzętu rehabilitacyjnego
- odpłatność za turnus rehabilitacyjny, pobyt w uzdrowisku albo zakładzie rehabilitacji leczniczej
- zabiegi rehabilitacyjne i leczniczo-rehabilitacyjne
- opieka pielęgniarska w domu oraz określone usługi opiekuńcze
- opłacenie tłumacza języka migowego
- określone przejazdy związane z leczeniem, rehabilitacją, turnusem lub pobytem w zakładzie leczniczym
Do wydatków limitowanych należy między innymi używanie samochodu osobowego, utrzymanie psa asystującego, opłacenie przewodnika oraz zakup wyrobów chłonnych. W przypadku każdej z tych kategorii limit wynosi 2280 zł rocznie. Nie jest to maksymalna kwota całej ulgi, lecz odrębny limit dla określonego rodzaju wydatku.
- używanie samochodu osobowego, w tym paliwo, naprawy, ubezpieczenie i wymiana opon
- utrzymanie psa asystującego
- opłacenie przewodnika w przypadkach wskazanych w przepisach
- pieluchomajtki, pieluchy anatomiczne, chłonne majtki, podkłady i wkłady anatomiczne
Wydatki na leki rozlicza się osobno w każdym miesiącu. Odliczeniu podlega tylko nadwyżka ponad 100 zł. Jeżeli w jednym miesiącu wydasz 150 zł, odliczysz 50 zł. Przy wydatku 80 zł odliczenie nie przysługuje. Nie wolno sumować wszystkich zakupów z całego roku i odejmować jednej kwoty 100 zł.
Ulga rehabilitacyjna na osobę pozostającą na utrzymaniu
Z odliczenia może skorzystać także podatnik, który ponosi wydatki na osobę z niepełnosprawnością pozostającą na jego utrzymaniu. Dotyczy to między innymi małżonka, dziecka, rodzica, dziadka, wnuka, rodzeństwa, pasierba, zięcia, synowej, ojczyma, macochy, teściów oraz dziecka obcego przyjętego na wychowanie.
W rozliczeniu za 2026 rok roczne dochody osoby z niepełnosprawnością pozostającej na utrzymaniu nie mogą przekroczyć 23 741,88 zł. Do limitu nie wlicza się między innymi zasiłku pielęgnacyjnego, świadczenia uzupełniającego, alimentów na dzieci oraz dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych dla emerytów i rencistów. Przy ocenie limitu trzeba jednak uwzględnić inne dochody, także niektóre dochody zwolnione z podatku.
Faktura lub rachunek może być wystawiony na opiekuna albo na osobę z niepełnosprawnością, którą opiekun utrzymuje. Każdy rodzic może odliczyć wydatki faktycznie poniesione przez siebie. Nie można jednak dwukrotnie odliczyć tego samego kosztu.
Dokumentowanie wydatków i dofinansowanie
Co do zasady potrzebujesz dokumentu, z którego wynika, kto poniósł wydatek, kiedy go poniesiono, komu zapłacono, jaka była kwota i czego dotyczyła płatność. Najczęściej będzie to faktura, rachunek, dowód wpłaty albo potwierdzenie przelewu. Sam anonimowy paragon może nie wystarczyć do wykazania, że to Ty poniosłeś koszt.
Nie trzeba posiadać faktur dotyczących przewodnika, psa asystującego ani używania samochodu. Urząd skarbowy może jednak zażądać uprawdopodobnienia prawa do odliczenia, na przykład danych przewodnika lub certyfikatu psa asystującego.
Jeżeli wydatek został częściowo sfinansowany przez PFRON, NFZ, zakładowy fundusz rehabilitacji lub inne źródło wskazane w przepisach, odliczasz wyłącznie część zapłaconą z własnych środków. Koszt w całości zwrócony albo sfinansowany nie podlega odliczeniu.
Jak rozliczyć ulgę w PIT?
Rozliczenie możesz przeprowadzić w kilku krokach:
- Sprawdź, czy masz dokument potwierdzający niepełnosprawność albo decyzję o rencie uznawaną przez przepisy.
- Ustal, czy konkretny wydatek znajduje się w ustawowym katalogu i czy podlega limitowi.
- Pomniejsz wydatek o otrzymane dofinansowanie lub zwrot, a leki rozlicz osobno dla każdego miesiąca.
- Zbierz faktury, rachunki i inne dowody zapłaty oraz zachowaj je na wypadek kontroli.
- Wpisz odliczenie do załącznika PIT/O i dołącz go do właściwego zeznania, na przykład PIT-37, PIT-36 albo PIT-28.
Ulga rehabilitacyjna pomniejsza dochód opodatkowany według skali podatkowej albo przychód opodatkowany ryczałtem. Nie jest bezpośrednim zwrotem kwoty wpisanej do PIT. Jeżeli nie masz wystarczającego dochodu lub przychodu, niewykorzystanej części odliczenia nie przeniesiesz na następne lata.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przy wątpliwościach dotyczących konkretnego orzeczenia, rodzaju renty lub kwalifikacji wydatku sprawdź aktualne przepisy albo skonsultuj się z doradcą podatkowym.
