Ulga rehabilitacyjna pozwala odliczyć od dochodu, a przy ryczałcie od przychodu, wydatki na rehabilitację oraz ułatwienie codziennego funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością. Nie ma jednego limitu dla całej ulgi: część kosztów odlicza się w pełnej wysokości, część do 2280 zł rocznie, a leki rozlicza się jako miesięczną nadwyżkę ponad 100 zł.
Kto może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej?
Z ulgi może skorzystać osoba z niepełnosprawnością, która poniosła wydatek, albo podatnik utrzymujący osobę z niepełnosprawnością i finansujący jej rehabilitację lub codzienne funkcjonowanie. Uprawnienie potwierdza się między innymi orzeczeniem o jednym z trzech stopni niepełnosprawności, decyzją o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty socjalnej albo orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka, które nie ukończyło 16 lat. Sam fakt pobierania emerytury lub renty nie wystarcza.
Opiekunem może być między innymi małżonek, rodzic, dziecko, rodzeństwo, pasierb, teść, zięć lub synowa. W rozliczeniu za 2026 rok dochody osoby z niepełnosprawnością pozostającej na utrzymaniu nie mogą przekroczyć 23 741,88 zł, z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w przepisach. W ustawie nadal występują określenia „I grupa inwalidztwa” i „II grupa inwalidztwa”. Co do zasady odpowiadają one odpowiednio znacznemu oraz umiarkowanemu stopniowi niepełnosprawności, choć przy konkretnych wydatkach trzeba sprawdzić dokładne warunki.
Jak działa ulga rehabilitacyjna?
Katalog wydatków jest zamknięty. Oznacza to, że nie wystarczy związek zakupu ze zdrowiem lub niepełnosprawnością. Wydatek musi należeć do kategorii wskazanej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
| Kategoria wydatku | Limit roczny | Sposób rozliczenia |
|---|---|---|
| Wydatki nielimitowane | Brak | Odliczasz faktycznie poniesioną kwotę, jeśli spełnia warunki ustawowe. |
| Wybrane wydatki limitowane | 2280 zł dla każdej kategorii | Odliczasz poniesiony koszt, ale nie więcej niż limit. |
| Leki | 100 zł miesięcznie jako próg | Odliczasz nadwyżkę wydatków w każdym miesiącu osobno. |
Co można odliczyć bez limitu?
Wydatki nielimitowane można odliczyć w wysokości faktycznie poniesionej, o ile nie zostały zwrócone lub sfinansowane z innych środków i odpowiadają potrzebom wynikającym z niepełnosprawności. Do tej grupy należą między innymi:
- adaptacja i wyposażenie mieszkania lub domu stosownie do potrzeb osoby z niepełnosprawnością,
- przystosowanie pojazdu mechanicznego do tych potrzeb,
- zakup, naprawa lub najem określonych wyrobów medycznych i wyposażenia potrzebnego do ich używania,
- zakup, naprawa lub najem indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi potrzebnych w rehabilitacji lub ułatwiających czynności życiowe,
- wydawnictwa i materiały szkoleniowe związane z niepełnosprawnością,
- pobyt na turnusie rehabilitacyjnym, w uzdrowisku lub zakładzie rehabilitacji leczniczej,
- zabiegi rehabilitacyjne i leczniczo-rehabilitacyjne, w tym prywatne zabiegi, jeśli mieszczą się w ustawowej kategorii,
- opieka pielęgniarska w domu oraz określone usługi opiekuńcze,
- opłacenie tłumacza języka migowego,
- kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością oraz dzieci osób z niepełnosprawnością, które nie ukończyły 25 lat,
- określone przejazdy związane z turnusem, leczeniem lub rehabilitacją.
Przy sprzęcie decyduje jego przeznaczenie i indywidualny związek z potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Zwykły sprzęt gospodarstwa domowego nie podlega odliczeniu. Nie można więc uznać dowolnego materaca, fotela czy urządzenia za wydatek rehabilitacyjny tylko dlatego, że służy poprawie komfortu.
Jakie wydatki mają limit 2280 zł?
Limit 2280 zł nie dotyczy całej ulgi. Odnosi się odrębnie do każdego z wymienionych rodzajów wydatków:
- używanie samochodu osobowego, jeżeli pojazd jest własnością lub współwłasnością osoby z niepełnosprawnością albo podatnika utrzymującego taką osobę lub dziecko z niepełnosprawnością do 16. roku życia,
- utrzymanie psa asystującego,
- opłacenie przewodnika osoby niewidomej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa albo osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonej do I grupy,
- zakup pieluchomajtek, pieluch anatomicznych, chłonnych majtek, podkładów i wkładów anatomicznych.
W ramach samochodowej ulgi można uwzględnić koszty używania pojazdu, takie jak paliwo, naprawy, wymiana opon czy ubezpieczenie. Nie trzeba przedstawiać faktur za każdy z tych wydatków, ale urząd może sprawdzić, czy spełnione zostały warunki odliczenia. Jeden podatnik nie zwiększa limitu przez sam fakt utrzymywania kilku osób z niepełnosprawnością.
Jak obliczyć ulgę na leki?
Warunkiem odliczenia jest zalecenie przez lekarza specjalistę stałego lub czasowego stosowania leku. Lek nie musi być bezpośrednio związany ze schorzeniem, które było podstawą orzeczenia. Wydatki oblicza się osobno za każdy miesiąc, a nie od całorocznej sumy.
| Miesiąc | Wydatek na leki | Kwota odliczenia |
|---|---|---|
| Marzec | 90 zł | 0 zł |
| Kwiecień | 120 zł | 20 zł |
| Maj | 170 zł | 70 zł |
| Czerwiec | 245 zł | 145 zł |
W przykładzie suma wydatków wynosi 625 zł, ale odliczeniu podlega 235 zł. Dla każdego miesiąca stosuje się działanie: wydatek minus 100 zł, przy czym wynik ujemny oznacza brak odliczenia. Zwykły anonimowy paragon może nie wystarczyć. Dokument powinien pozwalać ustalić nabywcę, sprzedawcę, lek i zapłaconą kwotę.
Jak udokumentować i rozliczyć ulgę?
Co do zasady trzeba zachować dokument potwierdzający poniesienie wydatku. Może to być faktura, rachunek, dowód wpłaty lub potwierdzenie przelewu, jeżeli wynika z niego kto, kiedy, komu, ile i za co zapłacił. Przy wydatku poniesionym przez opiekuna dokument może być wystawiony na opiekuna albo na osobę z niepełnosprawnością, którą utrzymuje.
Wyjątki dotyczą przewodnika, psa asystującego i używania samochodu. W tych przypadkach nie trzeba dokumentować wysokości każdego kosztu, ale należy móc wykazać spełnienie warunków, na przykład wskazać przewodnika lub potwierdzić status psa asystującego.
Rozliczenie przebiega w kilku krokach:
- Sprawdź, czy masz wymagane orzeczenie i czy wydatek znajduje się w ustawowym katalogu.
- Ustal, czy koszt jest nielimitowany, objęty limitem 2280 zł czy rozliczany według miesięcznej nadwyżki.
- Pomniejsz wydatek o otrzymane dofinansowanie lub zwrot i zgromadź dokumenty.
- Wykaz odliczenie w załączniku PIT/O do właściwego zeznania, na przykład PIT-36, PIT-37 albo PIT-28.
O czym jeszcze pamiętać?
Nie odliczysz części wydatku sfinansowanej lub zwróconej przez PFRON, NFZ, zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zakładowy fundusz aktywności, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych albo inne źródło. Jeśli koszt wyniósł 5000 zł, a dofinansowanie 3000 zł, podstawą odliczenia może być pozostałe 2000 zł, o ile dany wydatek spełnia pozostałe warunki.
Ulga pomniejsza dochód lub przychód, a nie podatek bezpośrednio. Jej niewykorzystanej części nie można przenieść na następne lata, jeśli dochód lub przychód jest zbyt niski. Najbezpieczniej kwalifikować wydatek według jego ustawowej kategorii, a nie samej nazwy produktu lub celu zakupu.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: adaptacja mieszkania, turnus, zabiegi i kwalifikowany sprzęt są co do zasady nielimitowane, samochód, pies asystujący, przewodnik i wyroby chłonne mają osobny limit 2280 zł, a leki wymagają miesięcznego obliczenia nadwyżki ponad 100 zł.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej. Przed złożeniem zeznania sprawdź aktualne brzmienie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
