W 2026 roku minimalna składka zdrowotna wynosi 432,54 zł miesięcznie. To 9% minimalnego wynagrodzenia 4806 zł brutto. Dokładny sposób obliczenia zależy od formy opodatkowania: na skali podatkowej płaci się 9% dochodu, na podatku liniowym 4,9% dochodu, a na ryczałcie kwota zależy od rocznego przychodu.
Składka zdrowotna na skali i podatku liniowym
W przypadku skali podatkowej i podatku liniowego składkę za dany miesiąc ustala się na podstawie dochodu z miesiąca poprzedniego. Dla skali podatkowej stosuje się stawkę 9%, a dla podatku liniowego 4,9%. Podstawa nie może jednak być niższa niż 100% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego.
Rok składkowy trwa od 1 lutego do 31 stycznia następnego roku. W 2026 roku minimalną podstawą jest więc 4806 zł, a minimalna składka wynosi 9% tej kwoty, czyli 432,54 zł. Jeżeli wyliczenie według stawki procentowej daje niższą kwotę, przedsiębiorca płaci minimum.
Przy skali podatkowej obliczenie wygląda następująco:
- ustal dochód z poprzedniego miesiąca, czyli przychody pomniejszone o koszty i ewentualnie składki społeczne nieujęte wcześniej w kosztach
- pomnóż dochód przez 9%
- porównaj wynik z kwotą 432,54 zł
- zapłać wyższą z tych dwóch kwot
Przykład: dochód wyniósł 9000 zł. Składka to 9000 zł × 9%, czyli 810 zł. Gdyby dochód wyniósł 3000 zł, obliczenie dałoby 270 zł, dlatego należałoby zapłacić minimalne 432,54 zł.
Na podatku liniowym wzór jest podobny, ale zamiast 9% stosuje się 4,9%. Przy dochodzie 15 000 zł składka wynosi 735 zł. Przy dochodzie 6000 zł byłoby to 294 zł, więc obowiązuje minimalna składka 432,54 zł. Zapłaconą składkę można uwzględnić w kosztach albo odliczyć od dochodu do limitu 14 100 zł w 2026 roku.
Na skali podatkowej nie ma górnego limitu składki zdrowotnej. Jeżeli dochód jest wysoki, składka nadal wynosi 9% pełnej podstawy. Przykładowo, dochód 2 mln zł oznacza składkę 180 000 zł.
Jak liczyć dochód narastająco?
W bardziej złożonych przypadkach dochód dla celów składki ustala się narastająco od początku roku. Trzeba też pilnować, aby tych samych składek społecznych nie odliczyć dwa razy. Kolejność obliczeń jest następująca:
- Zsumuj przychody osiągnięte od początku roku i odejmij koszty poniesione w tym samym okresie.
- Od dochodu narastająco odejmij dochody uwzględnione już w poprzednich miesiącach.
- Uwzględnij zapłacone składki społeczne, ale tylko wtedy, gdy nie zostały wcześniej zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.
- Porównaj otrzymaną podstawę z minimalnym wynagrodzeniem i zastosuj stawkę 9% albo 4,9%.
Jeżeli prowadzisz kilka działalności opodatkowanych w ten sam sposób, sumujesz dochody z tych działalności i od łącznej podstawy obliczasz jedną składkę. Inaczej jest przy różnych tytułach ubezpieczenia, na przykład etacie i działalności. Wtedy każdą składkę ustala się osobno.
Składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku
Ryczałtowcy nie obliczają składki od dochodu, ponieważ nie rozliczają kosztów uzyskania przychodu. Podstawą jest przychód narastająco, pomniejszony o zapłacone składki społeczne, jeżeli nie zostały wcześniej rozliczone w inny sposób.
W 2026 roku podstawę ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 roku, które wyniosło 9228,64 zł. Stawka składki wynosi 9% podstawy:
| Próg przychodu | Podstawa wymiaru | Składka miesięczna |
|---|---|---|
| Do 60 000 zł | 60% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5537,18 zł | 498,35 zł |
| Powyżej 60 000 zł do 300 000 zł | 100% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 9228,64 zł | 830,58 zł |
| Powyżej 300 000 zł | 180% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 16 611,55 zł | 1495,04 zł |
Po przekroczeniu progu wyższą składkę stosuje się od miesiąca, w którym narastający przychód przekroczył limit. W rozliczeniu rocznym może powstać dopłata, ponieważ końcowy próg przychodowy decyduje o składce należnej za cały rok.
Ryczałtowiec może też wybrać metodę uproszczoną, czyli ustalać składkę na podstawie przychodu z poprzedniego roku. Można z niej skorzystać, jeżeli:
- w bieżącym roku przedsiębiorca rozlicza podatek ryczałtem
- w całym poprzednim roku prowadził działalność opodatkowaną ryczałtem, skalą albo podatkiem liniowym
- przychód z poprzedniego roku jest pomniejszony o składki społeczne tylko wtedy, gdy nie zostały wcześniej rozliczone jako koszt lub odliczenie
- przedsiębiorca uwzględnia późniejsze różnice w rocznym rozliczeniu składki
Zawieszenie działalności i terminy płatności
W okresie formalnego zawieszenia działalności nie opłaca się składki zdrowotnej z tego tytułu. Przychody i koszty dotyczące okresu zawieszenia co do zasady nie są uwzględniane przy ustalaniu podstawy składki.
Przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi opłacają składkę i przekazują dokumenty rozliczeniowe do ZUS do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Składkę za marzec należy więc zapłacić do 20 kwietnia. Nieopłacenie jej w terminie może skutkować odsetkami za zwłokę.
Najważniejszy punkt obliczeń to forma opodatkowania. Na skali stosujesz 9% dochodu, na podatku liniowym 4,9%, z zachowaniem minimum 432,54 zł, a na ryczałcie wybierasz właściwy próg przychodowy. Przy wielu działalnościach w tej samej formie sumujesz podstawy przed obliczeniem składki.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. Przepisy dotyczące składek mogą się zmieniać, dlatego w przypadku nietypowej sytuacji warto potwierdzić sposób rozliczenia w ZUS lub u księgowego.
