Ubezpieczenie zdrowotne po zwolnieniu z pracy nie wygasa od razu. Prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ przysługuje jeszcze przez 30 dni od ustania obowiązku ubezpieczenia. W tym czasie trzeba znaleźć nowy tytuł do ubezpieczenia, aby zachować ciągłość leczenia.
Czy ubezpieczenie zdrowotne wygasa w dniu zwolnienia?
Nie. Zgodnie z art. 67 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych prawo do świadczeń opieki zdrowotnej ustaje po upływie 30 dni od wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia.
Pracodawca, zleceniodawca albo osoba prowadząca działalność gospodarczą może zostać wyrejestrowana z ZUS wcześniej, ale samo wyrejestrowanie nie oznacza natychmiastowej utraty dostępu do NFZ. Przez okres ochronny można korzystać z publicznej opieki zdrowotnej na dotychczasowych zasadach.
Kogo obejmuje 30-dniowy okres ochronny?
Okres ochronny dotyczy osoby, która utraciła tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Tytułem może być między innymi zatrudnienie, oskładkowana umowa zlecenia albo prowadzenie działalności gospodarczej. W praktyce 30 dni ochrony obejmuje:
- Pracowników zatrudnionych na umowie o pracę – niezależnie od tego, czy umowa została rozwiązana za wypowiedzeniem, za porozumieniem stron, czy wygasła z upływem czasu,
- Zleceniobiorców – jeżeli umowa zlecenia podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i była jedynym tytułem do ubezpieczenia,
- Przedsiębiorców – po zakończeniu albo zawieszeniu działalności, jeśli działalność była podstawą ubezpieczenia,
- Członków rodziny zgłoszonych do ubezpieczenia – ich prawo do świadczeń co do zasady wygasa w tym samym terminie co prawo osoby ubezpieczonej.
W tym czasie można korzystać między innymi z wizyt lekarskich, leczenia szpitalnego i świadczeń refundowanych w ramach NFZ. Termin liczy się od dnia ustania obowiązku ubezpieczenia, a nie od dnia, w którym osoba dowiedziała się o wyrejestrowaniu.
Co zrobić po upływie 30 dni?
Po zakończeniu okresu ochronnego trzeba uzyskać nowy tytuł do ubezpieczenia. Dostępne rozwiązanie zależy od sytuacji zawodowej i rodzinnej:
| Opcja | Dla kogo? | Kluczowe uwagi |
|---|---|---|
| Rejestracja w urzędzie pracy | Dla osoby spełniającej warunki uzyskania statusu bezrobotnego | Powiatowy urząd pracy zgłasza osobę do ubezpieczenia zdrowotnego i opłaca składkę. To zwykle najszybsza droga do zachowania ciągłości. |
| Zgłoszenie przez członka rodziny | Dla osoby, którą może zgłosić ubezpieczony małżonek albo inny uprawniony członek rodziny | Nie trzeba opłacać osobnej składki, ale najpierw należy dokonać zgłoszenia u płatnika składki członka rodziny. |
| Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ | Dla osoby, która nie ma innego tytułu do ubezpieczenia | Wymaga zawarcia umowy z NFZ oraz samodzielnego, comiesięcznego opłacania składek. |
Inną możliwością jest podjęcie nowej pracy albo rozpoczęcie działalności gospodarczej. Wtedy nowe zatrudnienie lub działalność stają się tytułem do ubezpieczenia. Sama rejestracja jako osoba poszukująca pracy nie zawsze wystarczy, dlatego trzeba sprawdzić, czy został nadany status bezrobotnego.
Ubezpieczenie zdrowotne a chorobowe – jaka jest różnica?
Te pojęcia dotyczą różnych uprawnień. Ubezpieczenie zdrowotne daje dostęp do świadczeń opieki medycznej finansowanych przez NFZ. Ubezpieczenie chorobowe może natomiast uprawniać do świadczeń pieniężnych, takich jak zasiłek chorobowy, gdy osoba jest niezdolna do pracy.
Utrata pracy nie oznacza więc automatycznie prawa do zasiłku chorobowego ani jego dalszej wypłaty. Zasady dotyczące świadczeń z ZUS są odrębne. W określonych przypadkach zasiłek może przysługiwać po ustaniu zatrudnienia, ale zależy to między innymi od momentu powstania niezdolności do pracy i spełnienia pozostałych warunków. Nie zastępuje on jednak konieczności ustalenia tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego po zakończeniu 30-dniowej ochrony.
Choroba, ciąża, nauka – sytuacje szczególne
Jeżeli po ustaniu zatrudnienia pobierasz zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne albo zasiłek macierzyński, prawo do świadczeń zdrowotnych może wynikać z samego pobierania danego świadczenia. Jest ono związane z okresem jego przysługiwania, dlatego po jego zakończeniu trzeba sprawdzić, czy istnieje inny tytuł do ubezpieczenia.
Osobne terminy dotyczą osób kończących naukę. Uczeń zachowuje prawo do świadczeń przez 6 miesięcy od zakończenia nauki albo skreślenia z listy uczniów. W przypadku studenta okres ten wynosi 4 miesiące od ukończenia studiów albo skreślenia z listy studentów.
Brak aktywnego ubezpieczenia może oznaczać konieczność pokrycia kosztów świadczeń medycznych z własnych środków. Dlatego przed upływem 30 dni warto zarejestrować się w urzędzie pracy, ustalić możliwość zgłoszenia przez członka rodziny albo zawrzeć dobrowolną umowę z NFZ.
Po zwolnieniu z pracy nie musisz natychmiast rezygnować z leczenia. Masz 30 dni ochrony, ale ten czas warto potraktować jako termin na uzyskanie nowego tytułu do ubezpieczenia, a nie jako rozwiązanie długoterminowe.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi wiążącej interpretacji przepisów prawa. W indywidualnej sprawie aktualne informacje warto potwierdzić w NFZ, ZUS albo właściwym powiatowym urzędzie pracy.
