Legitymację osoby niepełnosprawnej wyrabia Powiatowy lub Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności właściwy dla miejsca zamieszkania. Podstawą wydania dokumentu jest aktualne, prawomocne orzeczenie, a pierwsza legitymacja jest bezpłatna.
Legitymacja potwierdza posiadanie orzeczenia i ułatwia korzystanie z ulg oraz innych uprawnień bez każdorazowego okazywania papierowego dokumentu. Wniosek można złożyć osobiście albo przesłać pocztą. Po otrzymaniu wersji plastikowej można dodać jej cyfrowy odpowiednik w aplikacji mObywatel.
Jak uzyskać legitymację krok po kroku?
Wniosek składa osoba niepełnosprawna albo jej przedstawiciel ustawowy. Jeżeli masz więcej niż jedno orzeczenie, legitymacja jest wydawana na podstawie ostatniego prawomocnego orzeczenia.
Postępowanie wygląda następująco:
- Sprawdź prawomocność orzeczenia – dokument musi być ostateczny, czyli musi upłynąć termin na wniesienie odwołania albo trzeba skutecznie zrzec się prawa do odwołania.
- Pobierz i wypełnij wniosek – formularz znajdziesz na stronie gov.pl albo właściwego PZON/MZON.
- Przygotuj fotografię – dołącz jedno aktualne zdjęcie o wymiarach 35 × 45 mm.
- Złóż dokumenty w PZON lub MZON – możesz zrobić to osobiście albo wysłać wniosek pocztą. Właściwy urząd ustala się według miejsca zamieszkania.
- Odbierz legitymację – dokument jest zwykle wydawany w terminie do 30 dni od złożenia kompletnego wniosku. O sposobie i terminie odbioru poinformuje właściwy zespół.
Ważne: wniosek złożony przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie może być podstawą wydania legitymacji. Najpierw trzeba uzyskać prawomocne orzeczenie, a dopiero potem składać wniosek o dokument.
Jakie dokumenty przygotować i ile kosztuje legitymacja?
Do wniosku przygotuj następujące elementy:
- Wypełniony i podpisany wniosek o wydanie legitymacji.
- Jedno aktualne zdjęcie o wymiarach 35 × 45 mm, przedstawiające aktualny wizerunek osoby.
- Oryginał prawomocnego orzeczenia do wglądu, a w niektórych urzędach także jego kopię.
- Dokument potwierdzający tożsamość, jeżeli urząd wymaga go przy składaniu wniosku lub dokumenty składa przedstawiciel.
Fotografia powinna przedstawiać osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami. Wyjątkiem są między innymi udokumentowane wady wzroku oraz nakrycie głowy noszone zgodnie z zasadami wyznania, jeżeli znajduje się ono także na fotografii w dokumencie tożsamości.
Pierwsze wydanie legitymacji jest bezpłatne. Duplikat zgubionego, zniszczonego lub uszkodzonego dokumentu kosztuje 15 zł. Opłatę trzeba wpłacić na rachunek wskazany przez właściwy powiat lub miasto, ponieważ nie istnieje jeden centralny numer konta. Przy zmianie danych, na przykład nazwiska lub numeru PESEL, wydanie nowej legitymacji co do zasady nie wiąże się z opłatą.
Kiedy trzeba wyrobić duplikat albo nową legitymację?
Wniosek o duplikat składa się po utracie, zniszczeniu albo uszkodzeniu dokumentu. W przypadku uszkodzenia starą legitymację należy zwrócić do zespołu, który ją wydał.
Nowy dokument, a nie odpłatny duplikat, może być potrzebny również wtedy, gdy:
- zmienił się numer PESEL lub nazwisko.
- zmienił się wizerunek osoby.
- chcesz dopisać stopień niepełnosprawności.
- chcesz dopisać symbol przyczyny niepełnosprawności.
Jak długo ważna jest legitymacja?
Dokument jest wydawany na okres ważności orzeczenia, ale obowiązują też maksymalne limity zależne od rodzaju orzeczenia i wieku osoby.
| Rodzaj dokumentu | Wiek posiadacza | Maksymalny okres ważności |
|---|---|---|
| Legitymacja dokumentująca niepełnosprawność | Osoba poniżej 16 lat | Do 5 lat |
| Legitymacja dokumentująca stopień niepełnosprawności | Osoba przed ukończeniem 60 lat | Do 10 lat |
| Legitymacja dokumentująca stopień niepełnosprawności | Osoba, która ukończyła 60 lat | Przez okres ważności orzeczenia, także bezterminowo przy orzeczeniu stałym |
Jak dodać legitymację do aplikacji mObywatel?
Cyfrową mLegitymację ON można dodać dopiero po uzyskaniu tradycyjnej, plastikowej legitymacji. Sama aplikacja nie zastępuje procedury wydania pierwszego dokumentu przez PZON lub MZON.
Aby dodać dokument w telefonie:
- Zainstaluj lub zaktualizuj aplikację mObywatel do aktualnej wersji.
- Aktywuj aplikację i potwierdź tożsamość zgodnie z wyświetlanymi instrukcjami. Przy pierwszym uruchomieniu może być wymagane dodanie dokumentu tożsamości.
- Otwórz sekcję „Dokumenty” i wybierz opcję „Dodaj”.
- Wybierz „Legitymację osoby niepełnosprawnej” z listy dostępnych dokumentów.
- Potwierdź dodanie dokumentu i zaczekaj na jego pobranie do aplikacji.
mLegitymacja ON zawiera dane odpowiadające wersji plastikowej, w tym numer legitymacji i kod QR. Stopień oraz symbol przyczyny niepełnosprawności pojawią się w wersji cyfrowej tylko wtedy, gdy zostały umieszczone także w tradycyjnej legitymacji.
Legitymacja ułatwia potwierdzanie prawa do ulg, ale zakres konkretnych uprawnień zależy od rodzaju orzeczenia oraz przepisów dotyczących danego świadczenia, przejazdu lub instytucji. Do czasu wydania dokumentu ważne orzeczenie nadal może służyć do potwierdzenia niepełnosprawności.
