Do wniosku o zasiłek rodzinny przygotuj formularz SR-1 oraz dokumenty potwierdzające tożsamość, skład rodziny i dochody. Podstawą jest dowód osobisty do wglądu oraz akt urodzenia dziecka. Pozostałe załączniki zależą od sytuacji rodziny, źródeł dochodu i wybranych dodatków.
Dokumenty podstawowe do wniosku
Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca zamieszkania. Możesz użyć papierowego formularza SR-1 albo złożyć wniosek elektronicznie przez portal Emp@tia. Przy składaniu online dokumenty dołącza się jako elektroniczne kopie, a wniosek podpisuje profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym.
Do każdego wniosku przygotuj:
- formularz SR-1 wraz z wymaganymi załącznikami;
- dokument tożsamości wnioskodawcy, zwykle do wglądu;
- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo inny dokument potwierdzający jego wiek;
- dane członków rodziny, w tym numery PESEL, adresy oraz informacje o nauce dzieci;
- dokumenty potwierdzające dochód rodziny, jeśli są wymagane w danej sprawie.
Urząd może poprosić o oryginały dokumentów do wglądu. W praktyce często składa się kopie, ale należy mieć przy sobie oryginały aktów, orzeczeń i dokumentów sądowych. Przy wniosku elektronicznym skan lub zdjęcie powinny być czytelne.
Jak udokumentować dochód rodziny?
Prawo do zasiłku zależy od dochodu rodziny. Przy ocenie urząd bierze pod uwagę między innymi dochody opodatkowane, nieopodatkowane, dochód z gospodarstwa rolnego, alimenty oraz zmiany dochodu. Wymagany rok kalendarzowy zależy od okresu zasiłkowego, dlatego nie należy bez sprawdzenia przenosić dokumentów z poprzedniego wniosku.
W zależności od źródła dochodu przygotuj:
- dochody opodatkowane – zaświadczenia lub oświadczenia dotyczące dochodu podlegającego opodatkowaniu, a w razie zmiany zatrudnienia także dokumenty od pracodawcy, takie jak świadectwo pracy, PIT lub zaświadczenie o dochodzie;
- dochody nieopodatkowane – oświadczenie członka rodziny o wysokości dochodu osiągniętego w wymaganym roku;
- ryczałt lub karta podatkowa – zaświadczenie z urzędu skarbowego albo oświadczenie zawierające dane o formie opodatkowania, przychodzie i podatku;
- gospodarstwo rolne – zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o powierzchni gospodarstwa w hektarach przeliczeniowych;
- dzierżawa gruntów – umowę dzierżawy, a w przypadku wniesienia gospodarstwa do rolniczej spółdzielni produkcyjnej także umowę o wniesieniu wkładów gruntowych;
- utrata dochodu – dokument wskazujący datę utraty, rodzaj i miesięczną wysokość dochodu, na przykład świadectwo pracy lub dokument od pracodawcy;
- uzyskanie dochodu – dokument określający datę rozpoczęcia dochodu, jego wysokość i liczbę miesięcy, w których był osiągany, a przy dochodzie uzyskanym po roku bazowym także dokument dotyczący miesiąca następującego po miesiącu uzyskania dochodu.
Oświadczenia dotyczące dochodów nieopodatkowanych oraz gospodarstwa rolnego są dostępne w urzędzie i na portalu Emp@tia. Jeżeli rodzina otrzymuje lub płaci alimenty, dołącz także:
- odpis wykonalnego orzeczenia sądu, ugody sądowej albo ugody zawartej przed mediatorem;
- przekazy lub przelewy potwierdzające zapłatę alimentów na rzecz osoby spoza rodziny;
- zaświadczenie organu egzekucyjnego o bezskuteczności egzekucji lub wysokości wyegzekwowanych alimentów, gdy alimenty nie zostały otrzymane w pełnej wysokości;
- informację sądu lub właściwej instytucji, jeżeli dochodzenie alimentów odbywa się za granicą.
Przekroczenie kryterium dochodowego nie zawsze oznacza odmowę. W niektórych przypadkach może zostać zastosowany mechanizm „złotówka za złotówkę”, czyli pomniejszenie świadczenia o kwotę przekroczenia kryterium.
Dokumenty do dodatków do zasiłku rodzinnego
Dodatek przysługuje tylko razem z prawem do zasiłku rodzinnego na dane dziecko. Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty właściwe dla wybranego dodatku:
| Rodzaj dodatku | Wymagane dokumenty |
|---|---|
| Urodzenie dziecka | Skrócony odpis aktu urodzenia oraz zaświadczenie lekarza lub położnej potwierdzające opiekę medyczną nad kobietą nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu. Zaświadczenie medyczne nie dotyczy opiekuna prawnego, opiekuna faktycznego ani osoby, która przysposobiła dziecko. |
| Urlop wychowawczy | Zaświadczenie pracodawcy albo oświadczenie o terminie i okresie urlopu wychowawczego oraz o co najmniej sześciomiesięcznym zatrudnieniu bezpośrednio przed urlopem. W określonych przypadkach także dokumenty dotyczące ubezpieczenia i opieki nad dzieckiem. |
| Samotne wychowywanie dziecka | Orzeczenie o rozwodzie lub separacji, akt zgonu drugiego rodzica, zupełny akt urodzenia dziecka, gdy ojciec jest nieznany, albo orzeczenie sądu oddalające powództwo alimentacyjne. Dokument zależy od przyczyny samotnego wychowywania. |
| Kształcenie i rehabilitacja dziecka niepełnosprawnego | Orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. |
| Nauka poza miejscem zamieszkania | Zaświadczenie szkoły albo oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły poza miejscem zamieszkania oraz zaświadczenie lub oświadczenie o tymczasowym zameldowaniu, gdy dziecko mieszka poza domem. |
| Rozpoczęcie roku szkolnego lub wychowywanie dziecka w rodzinie wielodzietnej | Co do zasady potrzebne są dane dziecka i informacje zawarte we wniosku. Urząd może zażądać dodatkowych dokumentów, jeżeli wymaga tego konkretna sytuacja. |
Dokumenty w szczególnych sytuacjach
Dodatkowe załączniki są potrzebne, gdy wnioskodawca nie jest rodzicem dziecka, rodzina ma szczególną sytuację prawną albo jeden z jej członków jest cudzoziemcem. Przygotuj odpowiednio:
- opiekun prawny – orzeczenie sądu rodzinnego o ustanowieniu opiekuna prawnego;
- opiekun faktyczny – zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu w sprawie przysposobienia;
- rodzic adopcyjny – prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu;
- osoba ucząca się – akty zgonu rodziców albo dokumenty potwierdzające zasądzenie alimentów, a także zaświadczenie lub oświadczenie o nauce;
- cudzoziemiec – kartę pobytu, decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt lub inny dokument potwierdzający legalny pobyt i uprawnienie do pracy, zależnie od podstawy pobytu;
- opieka naprzemienna – odpis orzeczenia sądu wskazującego, że dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach.
W przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko urząd może wymagać dokumentu potwierdzającego alimenty albo dokumentu wskazującego, dlaczego alimenty nie zostały ustalone. Jeżeli członek rodziny mieszka lub pracuje w innym państwie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Szwajcarii albo w określonych przypadkach w Wielkiej Brytanii, sprawa może wymagać dodatkowych informacji dotyczących koordynacji świadczeń.
Co sprawdzić przed wysłaniem wniosku?
Przed złożeniem dokumentów sprawdź:
- czy formularz SR-1 i wszystkie oświadczenia zostały podpisane;
- czy podałeś dane wszystkich członków rodziny i numery PESEL;
- czy dołączyłeś dokumenty dotyczące każdego źródła dochodu;
- czy załączyłeś dokumenty wymagane do wybranego dodatku;
- czy masz oryginały dokumentów przygotowane do wglądu;
- czy skany lub zdjęcia załączników są kompletne i czytelne.
Brak dokumentu lub błąd we wniosku nie musi od razu oznaczać odmowy. Urząd zwykle wzywa do uzupełnienia braków albo poprawienia danych. Jeżeli nie zareagujesz w wyznaczonym terminie, wniosek może pozostać bez rozpatrzenia, a wypłata świadczenia może się opóźnić. Przy nietypowej sytuacji najlepiej przed złożeniem dokumentów skontaktować się z urzędem właściwym dla miejsca zamieszkania.
