Dochód pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne to kwota, od której oblicza się podatek po odjęciu faktycznie zapłaconych składek emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. Taka operacja zmniejsza podstawę opodatkowania, ale jej zasady zależą od wybranej formy opodatkowania.
Czym jest dochód pomniejszony o składki społeczne?
Dochód pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne nie jest odrębnym rodzajem dochodu, lecz wynikiem działania matematycznego. W uproszczeniu od dochodu ustalonego według zasad podatkowych odejmuje się składki społeczne opłacone przez podatnika w danym roku.
Do ubezpieczeń społecznych zalicza się ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Ich odliczenie obniża kwotę, od której naliczany jest podatek dochodowy. Mechanizm ten ma zapobiegać opodatkowaniu pieniędzy przeznaczonych na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne.
W przypadku przedsiębiorcy chodzi przede wszystkim o składki zapłacone za siebie. Inne zasady dotyczą składek za pracowników. Przedsiębiorca pobiera część składek z wynagrodzenia pracownika jako płatnik, ale nie odlicza ich od własnego dochodu. Składki finansowane z jego środków mogą natomiast stanowić koszt uzyskania przychodu na zasadach określonych w przepisach.
Jak forma opodatkowania wpływa na rozliczenie składek?
Możliwość odliczenia składek zależy od tego, czy przedsiębiorca rozlicza podatek według skali, podatku liniowego, ryczałtu czy karty podatkowej. Najważniejsza różnica polega na tym, że przy skali i podatku liniowym składki można rozliczać jako odliczenie od dochodu albo jako koszt podatkowy. Ryczałt nie pozwala na uwzględnianie kosztów uzyskania przychodów, dlatego składki pomniejszają przychód.
| Forma opodatkowania | Odliczenie od dochodu lub przychodu | Zaliczenie do kosztów |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Tak, od dochodu | Tak, przy wyborze tej metody |
| Podatek liniowy | Tak, od dochodu | Tak, przy wyborze tej metody |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Tak, od przychodu | Nie |
| Karta podatkowa | Nie | Nie |
Przy skali podatkowej i podatku liniowym nie można rozliczyć tych samych składek jednocześnie jako kosztów i odliczenia od dochodu. Ryczałtowiec odlicza własne składki społeczne od przychodu, ponieważ w tej formie podatek oblicza się od przychodu pomniejszonego o ustawowe odliczenia, a nie od dochodu ustalanego po odjęciu kosztów.
Składka zdrowotna nie jest składką społeczną. Podlega odrębnym regułom, które mogą zmieniać się w kolejnych latach podatkowych. Nie należy więc automatycznie traktować jej tak samo jak składek emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby odliczyć składki?
Podstawowym warunkiem jest faktyczna zapłata składek. Sama kwota należna ZUS, która nie została uregulowana, nie daje prawa do odliczenia w danym roku. Jeżeli składki za grudzień zostaną zapłacone w styczniu następnego roku, co do zasady rozlicza się je w roku zapłaty.
Warto zachować dokument potwierdzający przelew lub inną formę uregulowania należności. Przydatne mogą być potwierdzenie przelewu, wyciąg bankowy albo zaświadczenie właściwego organu. Przy rozliczeniu składek przedsiębiorcy istotna jest kwota rzeczywiście zapłacona oraz data zapłaty, a nie sam okres, którego składka dotyczy.
Odliczeniu własnych składek społecznych mogą podlegać:
- składki emerytalne
- składki rentowe
- składki chorobowe
- składki wypadkowe
Przed dokonaniem odliczenia trzeba sprawdzić kilka warunków:
- składki zostały faktycznie opłacone w danym roku podatkowym
- nie zostały wcześniej zaliczone do kosztów uzyskania przychodów
- nie zostały już odliczone od przychodu w ryczałcie
- nie zostały podatnikowi zwrócone
- podatnik ma dokument potwierdzający zapłatę
Jeżeli składki nie zostały zapłacone w terminie, nie odlicza się ich w roku, za który były należne. Można je uwzględnić dopiero w rozliczeniu za rok, w którym faktycznie nastąpiła zapłata.
Odliczenie od dochodu czy koszt uzyskania przychodu?
Przy skali podatkowej i podatku liniowym przedsiębiorca może wybrać, czy własne opłacone składki społeczne odliczy od dochodu, czy zaliczy do kosztów uzyskania przychodów. Wybór wpływa na sposób ustalenia wyniku podatkowego.
Odliczenie od dochodu pomniejsza już ustalony dochód. Nie można jednak odliczyć więcej niż wynosi ten dochód. Jeżeli dochód jest niższy od sumy zapłaconych składek, odliczeniu podlega tylko kwota do wysokości dochodu. Nieodliczona część nie tworzy straty i co do zasady nie przechodzi na następny rok.
Zaliczenie składek do kosztów zmniejsza przychód przy ustalaniu dochodu. Jeżeli suma kosztów przekroczy przychody, może powstać strata podatkowa. Stratę można rozliczać w kolejnych latach na zasadach przewidzianych w przepisach, dlatego ta metoda bywa korzystniejsza przy niskim dochodzie albo ujemnym wyniku działalności.
Tej samej składki nie wolno rozliczyć dwa razy. Po zaliczeniu jej do kosztów nie można ponownie odliczyć jej od dochodu.
Przedsiębiorca powinien więc uwzględnić wysokość dochodu, możliwość wystąpienia straty oraz własną formę opodatkowania. W razie rozliczania składek z kilku tytułów, na przykład działalności i umowy o pracę, trzeba upewnić się, że ta sama kwota nie została wykazana w więcej niż jednym miejscu.
Jeżeli błąd pojawił się w rozliczeniu, należy ustalić, czy składki zostały ujęte jako koszt, odliczone od dochodu lub przychodu, czy też pominięte. Następnie:
- sprawdź potwierdzenia zapłaty i rok, w którym składki zostały uregulowane
- ustal, w jakiej formie zostały pierwotnie rozliczone
- skoryguj rozliczenie, jeśli ta sama kwota została ujęta nieprawidłowo albo podwójnie
- w razie rozliczeń z wielu źródeł skonsultuj sposób korekty z księgowym lub doradcą podatkowym
Najważniejsze jest rozróżnienie między dochodem, przychodem i kosztem oraz sprawdzenie, czy składki zostały rzeczywiście zapłacone. To te elementy decydują, czy i gdzie można je ująć w zeznaniu PIT.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy podatkowe, w szczególności dotyczące składki zdrowotnej i limitów odliczeń, mogą ulegać zmianom. W indywidualnej sprawie warto sprawdzić aktualne regulacje lub skonsultować się z doradcą podatkowym.
