Zwolnienie z PCC może obejmować między innymi zakup pierwszego mieszkania na rynku wtórnym, pożyczkę w najbliższej rodzinie oraz sprzedaż rzeczy ruchomych o wartości do 1000 zł. Trzeba jednak sprawdzić warunki konkretnego zwolnienia, ponieważ brak podatku nie zawsze oznacza brak formalności.
Zwolnienie z PCC przy zakupie nieruchomości
Podatek od czynności cywilnoprawnych przy sprzedaży nieruchomości co do zasady obciąża kupującego. Zwolnienie obejmuje zakup lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub domu, jeżeli nabywcą jest osoba fizyczna kupująca swoje pierwsze mieszkanie lub dom.
Zwolnienie dotyczy rynku wtórnego. Przy zakupie mieszkania lub domu bezpośrednio od dewelopera PCC zasadniczo nie występuje, ponieważ transakcja jest objęta podatkiem VAT. Nie jest to więc zwolnienie z PCC, lecz sytuacja, w której podatek od czynności cywilnoprawnych nie znajduje zastosowania.
Warunek pierwszego mieszkania ocenia się według praw i udziałów posiadanych w dniu sprzedaży oraz wcześniej. Kupujący nie może mieć ani wcześniej nie może mieć prawa własności mieszkania lub domu, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu albo udziału w takich prawach. Wyjątek dotyczy udziału nie większego niż 50%, jeżeli został nabyty w drodze dziedziczenia. W praktyce znaczenie mają dokumenty potwierdzające sposób nabycia udziału.
Przed podpisaniem aktu notarialnego sprawdź następujące warunki:
- Czy kupowana nieruchomość znajduje się na rynku wtórnym?
- Czy nie masz i wcześniej nie miałeś mieszkania, domu ani wskazanych spółdzielczych praw do lokalu?
- Czy nie posiadasz udziału w takim prawie, poza udziałem do 50% nabytym w drodze dziedziczenia?
- Czy posiadane wcześniej nieruchomości nie były wyłącznie gruntami niezabudowanymi albo zabudowanymi budynkami o przeznaczeniu innym niż mieszkalne?
Jeżeli sprzedaż odbywa się w formie aktu notarialnego, notariusz ocenia możliwość zastosowania zwolnienia i uwzględnia je w rozliczeniu. Przy zakupie pierwszego mieszkania kupujący co do zasady nie składa samodzielnie PCC-3.
Zwolnienie z PCC przy pożyczkach
Przy pożyczkach znaczenie ma przede wszystkim pokrewieństwo stron, łączna kwota pożyczek otrzymanych od tej samej osoby oraz sposób przekazania pieniędzy. Najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia także przy kwocie przekraczającej limit, ale musi spełnić warunki formalne.
| Rodzaj pożyczki | Warunki zwolnienia | Wymagane formalności |
|---|---|---|
| Pożyczka w najbliższej rodzinie, czyli w tzw. grupie 0 | Pożyczka pieniężna przekracza 36 120 zł albo wraz z wcześniejszymi pożyczkami od tej samej osoby przekracza ten limit | PCC-3 w ciągu 14 dni oraz udokumentowanie wpływu pieniędzy na rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym |
| Pożyczka między osobami z I grupy podatkowej | Łączna kwota pożyczek od tej samej osoby nie przekracza 36 120 zł w okresie 5 lat | Limit obejmuje także wcześniejsze pożyczki od tej samej osoby. Przy zachowaniu limitu działa zwolnienie ustawowe |
| Pożyczka między innymi podmiotami | Kwota lub wartość pożyczki nie przekracza 1000 zł | Zachowanie dokumentacji umowy i kwoty pożyczki |
| Pożyczka od wspólnika lub akcjonariusza dla spółki kapitałowej | Pożyczkodawcą jest wspólnik albo akcjonariusz spółki kapitałowej | Dokumentacja potwierdzająca umowę i status stron |
Termin 14 dni jest warunkiem zwolnienia przy pożyczce w najbliższej rodzinie. Pożyczkobiorca powinien w tym czasie złożyć PCC-3 do właściwego urzędu skarbowego i wykazać, że pieniądze rzeczywiście wpłynęły na jego rachunek albo zostały przekazane przekazem pocztowym. Samo zawarcie pisemnej umowy lub przekazanie gotówki może nie wystarczyć.
Jeżeli umowa pożyczki została zawarta w formie aktu notarialnego, deklaracji PCC-3 nie składa się samodzielnie. W typowych pożyczkach rodzinnych zawieranych bez aktu notarialnego obowiązek dopełnienia formalności spoczywa jednak na pożyczkobiorcy.
Pozostałe zwolnienia podmiotowe i przedmiotowe
Zwolnienie podmiotowe dotyczy określonej kategorii osób lub instytucji. Zwolnienie przedmiotowe odnosi się natomiast do konkretnej czynności, rzeczy albo prawa. Do najczęściej wskazywanych przypadków należą:
- Państwa obce, ich przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne, siły zbrojne oraz organizacje międzynarodowe korzystające z przywilejów i immunitetów, przy zachowaniu warunku wzajemności.
- Organizacje pożytku publicznego, jeżeli czynność pozostaje w związku z ich nieodpłatną działalnością pożytku publicznego.
- Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego oraz Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych.
- Osoby z orzeczoną niepełnosprawnością, które na własne potrzeby kupują sprzęt rehabilitacyjny, wózek inwalidzki, motorower, motocykl albo samochód osobowy, przy spełnieniu warunków dotyczących stopnia i rodzaju niepełnosprawności.
- Sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł.
- Sprzedaż walut obcych oraz sprzedaż i zamiana walut wirtualnych.
- Sprzedaż gruntów tworzących lub powiększających gospodarstwo rolne o powierzchni od 11 do 300 ha, jeżeli nabywca będzie prowadził je przez co najmniej 5 lat. To zwolnienie wiąże się z zasadami pomocy de minimis w rolnictwie.
Formalności – kiedy trzeba złożyć PCC-3?
Zwolnienie z podatku i zwolnienie z obowiązku złożenia deklaracji to dwie odrębne kwestie. Przy wielu zwolnieniach podatnik nie składa PCC-3, ale wyjątkiem jest pożyczka w najbliższej rodzinie przekraczająca wskazany limit. W tym przypadku deklaracja złożona w terminie 14 dni jest jednym z warunków zachowania zwolnienia.
Jeżeli czynność odbywa się u notariusza, to on jako płatnik pobiera należny PCC albo stosuje zwolnienie, gdy przesłanki są spełnione. Dotyczy to między innymi sprzedaży nieruchomości. Podatnik nie składa wtedy samodzielnie deklaracji związanej z czynnością rozliczoną w akcie notarialnym.
Przed zastosowaniem zwolnienia sprawdź nie tylko sam przedmiot umowy, lecz także status stron, sposób przekazania pieniędzy, limity kwotowe i terminy. Przy nietypowym udziale w nieruchomości nabytym w spadku albo przy kilku wcześniejszych pożyczkach pomoc notariusza lub doradcy podatkowego może być potrzebna.
Artykuł nie stanowi porady podatkowej. Przed podjęciem czynności mogącej wywołać skutki podatkowe sprawdź aktualne przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych lub skonsultuj sprawę ze specjalistą.
