Ulga na zabytki pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania 50% wydatków na fundusz remontowy oraz na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane. Mogą z niej korzystać właściciele i współwłaściciele zabytków nieruchomych rozliczający PIT według skali, podatkiem liniowym albo ryczałtem. Odliczenie wykazuje się w zeznaniu rocznym z załącznikiem PIT/O.
Jakie wydatki obejmuje ulga na zabytki?
Ulga dotyczy wyłącznie zabytku nieruchomego, który jest wpisany do właściwego rejestru albo ewidencji zabytków – zakres zależy od rodzaju wydatku i aktualnych przepisów. Podatnik musi być właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości w momencie poniesienia kosztu.
W przypadku prac przy zabytku wpisanym do rejestru konieczne jest pisemne pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków, a po zakończeniu robót także zaświadczenie potwierdzające ich wykonanie zgodnie z pozwoleniem. Prace konserwatorskie służą zabezpieczeniu i utrwaleniu substancji zabytku, natomiast restauratorskie mają na celu wyeksponowanie jego wartości artystycznych i estetycznych.
| Rodzaj wydatku | Wymagane dokumenty | Dodatkowe warunki |
|---|---|---|
| Wpłaty na fundusz remontowy | Dowód wpłaty albo zaświadczenie wspólnoty lub spółdzielni o wysokości wpłat | Podatnik musi być właścicielem lub współwłaścicielem zabytku w dniu zapłaty |
| Prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane | Faktura VAT wystawiona przez czynnego podatnika VAT, pozwolenie konserwatora i zaświadczenie o wykonaniu prac | Odliczeniu podlegają tylko prace objęte pozwoleniem i wykonane przy nieruchomości spełniającej warunki ustawowe |
| Prace przy obiekcie ujętym w ewidencji zabytków | Faktura VAT oraz dokumenty wymagane przepisami ochrony zabytków | Zakres odliczenia zależy od aktualnych regulacji dotyczących danego rodzaju ewidencji |
Przy pracach remontowych nie wystarczy rachunek, umowa z wykonawcą ani zwykłe potwierdzenie zapłaty. Dokumentem potwierdzającym wydatek powinna być faktura wystawiona przez podatnika VAT, który nie korzysta ze zwolnienia z tego podatku.
Wpłaty na fundusz remontowy dotyczą środków przekazywanych wspólnocie lub spółdzielni na remont zabytkowej nieruchomości. Dniem poniesienia wydatku jest dzień zapłaty, dlatego odliczenia dokonuje się za rok, w którym wpłata faktycznie została dokonana.
Jak rozliczyć ulgę w zeznaniu PIT?
Rodzaj formularza zależy od źródła przychodów. Ulgę można wykazać w zeznaniu:
- PIT-37 – przy przychodach opodatkowanych według skali, uzyskiwanych za pośrednictwem płatnika.
- PIT-36 – przy przychodach rozliczanych według skali bez pośrednictwa płatnika, w tym z działalności gospodarczej.
- PIT-36L – przy dochodach opodatkowanych podatkiem liniowym.
- PIT-28 – przy przychodach opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Do wybranego zeznania trzeba dołączyć formularz PIT/O, w którym wykazuje się odliczenia. Dokumenty potwierdzające prawo do ulgi należy zachować na wypadek kontroli. Nie dołącza się ich standardowo do zeznania, ale urząd skarbowy może zażądać ich przedstawienia.
Odliczenie wpłat na fundusz remontowy przysługuje w zeznaniu za rok dokonania zapłaty. Przy pracach konserwatorskich, restauratorskich i robotach budowlanych znaczenie ma także moment otrzymania zaświadczenia od konserwatora.
- Sprawdź, czy nieruchomość spełnia warunki dotyczące wpisu do rejestru albo ewidencji zabytków.
- Potwierdź swoje prawo własności lub współwłasności w momencie poniesienia wydatku.
- Przed rozpoczęciem prac uzyskaj wymagane pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz zachowaj zalecenia lub inne wymagane dokumenty.
- Zbierz faktury VAT albo dowody wpłat na fundusz remontowy.
- Po wykonaniu prac uzyskaj zaświadczenie konserwatora potwierdzające ich zgodność z pozwoleniem.
- Wpisz kwotę odliczenia w PIT/O i dołącz ten formularz do właściwego zeznania rocznego.
Prace można odliczyć w zeznaniu składanym po otrzymaniu zaświadczenia. Jeżeli zaświadczenie wpłynie już po zakończeniu roku, ale przed złożeniem zeznania za ten rok, odliczenie może zostać wykazane właśnie w tym zeznaniu. Przykładowo zaświadczenie otrzymane w marcu 2027 r. za prace wykonane w 2026 r. pozwala ująć odliczenie w zeznaniu za 2026 r., o ile zeznanie nie zostało jeszcze złożone.
Na co uważać przy odliczeniu?
Ulga na nabycie zabytku nie jest obecnie bieżącym odliczeniem. Dotyczyła wydatków poniesionych w 2022 r. na nabycie zabytku wpisanego do rejestru, przy spełnieniu dodatkowych warunków. Nie można traktować zakupu nieruchomości dokonanego w późniejszych latach jako wydatku objętego tą preferencją.
Odliczenie nie może przekroczyć 50% poniesionego wydatku. Jeżeli w późniejszym czasie podatnik otrzyma zwrot odliczonych kosztów, musi doliczyć odpowiednią kwotę do dochodu w zeznaniu za rok, w którym otrzymał zwrot.
Nie odliczysz wydatków, które nie są objęte wymaganym pozwoleniem, nie zostały właściwie udokumentowane fakturą VAT albo dotyczą czynności wyłączonych z zakresu ulgi. Szczególnej ostrożności wymagają nieruchomości ujęte wyłącznie w ewidencji, ponieważ zasady dla poszczególnych rodzajów prac i wpisów zmieniały się w kolejnych latach podatkowych.
Najczęstsze pytania
Czy małżonkowie mogą podzielić ulgę między siebie?
Tak. Jeżeli między małżonkami istnieje wspólność majątkowa, mogą podzielić odliczenie po równo albo w innej ustalonej przez siebie proporcji. Dotyczy to także sytuacji, gdy faktura lub inny dokument został wystawiony tylko na jednego z małżonków, o ile spełnione są pozostałe warunki ulgi.
Co zrobić, gdy dochód jest zbyt niski, aby wykorzystać całą ulgę?
Jeżeli podatnik poniósł stratę albo jego dochód lub przychód jest niższy od kwoty przysługującego odliczenia, niewykorzystaną część może rozliczać w kolejnych sześciu latach podatkowych. Lata te muszą następować bezpośrednio po roku, w którym podatnik skorzystał z ulgi albo uzyskał do niej prawo.
Czy z ulgi mogą korzystać przedsiębiorcy?
Tak. Przedsiębiorca może skorzystać z ulgi, jeżeli rozlicza dochody podatkiem liniowym, według skali albo ryczałtem i spełnia warunki dotyczące własności nieruchomości, rodzaju prac oraz dokumentacji. Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie wystarcza do odliczenia.
Najważniejsze przed złożeniem zeznania jest sprawdzenie statusu nieruchomości, uzyskanie wymaganych dokumentów od konserwatora oraz potwierdzenie, że wykonawca wystawił fakturę VAT jako czynny podatnik VAT.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku korekt zeznań za poprzednie lata lub nietypowego statusu nieruchomości warto skonsultować rozliczenie z doradcą podatkowym.
