Po ustaniu zatrudnienia prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ co do zasady trwa jeszcze 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. W tym czasie nie trzeba składać dodatkowego wniosku. Przed upływem tego terminu należy jednak uzyskać nowy tytuł do ubezpieczenia, na przykład przez rejestrację w urzędzie pracy, zgłoszenie przez członka rodziny albo zawarcie dobrowolnej umowy z NFZ.
Jak długo działa ubezpieczenie zdrowotne po ustaniu pracy?
Termin wynika z art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Prawo do świadczeń wygasa po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, a nie natychmiast po rozwiązaniu umowy.
W okresie ochronnym można korzystać na dotychczasowych zasadach między innymi z podstawowej opieki zdrowotnej, leczenia specjalistycznego, hospitalizacji oraz świadczeń objętych refundacją. Pracodawca lub inny płatnik składek wyrejestrowuje ubezpieczonego z ZUS, ale to wyrejestrowanie nie odbiera prawa do świadczeń tego samego dnia.
Kogo obejmuje 30-dniowy okres ochronny?
Reguła dotyczy osoby, która wcześniej podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Może chodzić o pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, zleceniobiorcę objętego obowiązkowym ubezpieczeniem albo przedsiębiorcę opłacającego składkę zdrowotną w ramach działalności gospodarczej.
W przypadku umowy zlecenia trzeba sprawdzić, czy rzeczywiście stanowiła ona tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli była jedynym takim tytułem, po jej zakończeniu również zaczyna biec 30-dniowy okres ochronny.
Ten sam termin obejmuje członków rodziny zgłoszonych wcześniej do ubezpieczenia przez osobę ubezpieczoną. Po upływie 30 dni oni także potrzebują własnego tytułu do ubezpieczenia albo zgłoszenia przez inną osobę ubezpieczoną.
Co zrobić, aby zachować ubezpieczenie po 30 dniach?
Nie trzeba czekać do ostatniego dnia ochrony. Gdy wiadomo, że nie będzie od razu nowej pracy, najlepiej odpowiednio wcześnie wybrać jedno z dostępnych rozwiązań:
| Metoda | Dla kogo | Co zrobić |
|---|---|---|
| Rejestracja w powiatowym urzędzie pracy | Dla osoby spełniającej warunki uzyskania statusu bezrobotnego | Zarejestrować się w urzędzie. Po uzyskaniu statusu urząd zgłasza do ubezpieczenia i finansuje składkę |
| Zgłoszenie przez członka rodziny | Dla osoby pozostającej w rodzinie osoby ubezpieczonej, na przykład małżonka lub rodzica | Poprosić płatnika składek członka rodziny o zgłoszenie do ubezpieczenia |
| Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ | Dla osoby, która nie ma innego tytułu do ubezpieczenia | Zawrzeć umowę z właściwym oddziałem NFZ i samodzielnie opłacać składki |
Rejestracja w urzędzie pracy jest zwykle najprostszą drogą dla osoby, która nie pracuje i spełnia warunki ustawowe. Wiąże się jednak z obowiązkami wynikającymi ze statusu bezrobotnego. Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ pozwala zachować dostęp do publicznej opieki zdrowotnej, ale wymaga regularnego opłacania składek. Ich wysokość może się zmieniać, dlatego przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić aktualne warunki w NFZ.
Nowe ubezpieczenie może wynikać także z podjęcia kolejnej pracy albo rozpoczęcia działalności gospodarczej. Samo złożenie dokumentów nie zawsze oznacza, że ochrona zaczyna działać dokładnie w dniu ich wysłania. Trzeba ustalić datę objęcia ubezpieczeniem z właściwą instytucją.
Ubezpieczenie zdrowotne a zasiłek chorobowy
Ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie chorobowe to dwa różne mechanizmy. Ubezpieczenie zdrowotne daje dostęp do świadczeń medycznych finansowanych przez NFZ. Ubezpieczenie chorobowe może natomiast zapewniać świadczenie pieniężne za czas niezdolności do pracy, wypłacane na zasadach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.
Po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy może przysługiwać także wtedy, gdy osoba nie ma już aktywnego tytułu pracowniczego, ale muszą być spełnione ustawowe warunki. Zgodnie z przedstawionymi zasadami niezdolność do pracy powinna powstać w ciągu 14 dni od ustania zatrudnienia, a choroba musi trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Dla choroby zakaźnej przepisy przewidują dłuższy, trzymiesięczny termin powstania niezdolności.
Do uzyskania zasiłku nie wystarczy samo korzystanie z prawa do leczenia w ramach NFZ. Znaczenie ma także wcześniejsze podleganie ubezpieczeniu chorobowemu oraz spełnienie warunków wymaganych przez ZUS. W razie długotrwałej niezdolności do pracy po wyczerpaniu zasiłku można sprawdzić, czy istnieją podstawy do ubiegania się o świadczenie rehabilitacyjne.
Przed upływem okresu ochronnego trzeba przede wszystkim ustalić, czy masz nowy tytuł do ubezpieczenia. Jeśli nie, podejmij jedną z dostępnych czynności:
- zarejestruj się w powiatowym urzędzie pracy, jeśli spełniasz warunki uzyskania statusu bezrobotnego,
- poproś członka rodziny o zgłoszenie cię do ubezpieczenia,
- zawrzyj dobrowolną umowę ubezpieczenia zdrowotnego z NFZ,
- sprawdź w ZUS lub NFZ, od kiedy będzie obowiązywać nowe ubezpieczenie.
Po upływie 30 dni bez uzyskania nowego tytułu do ubezpieczenia prawo do świadczeń NFZ co do zasady wygasa. W takiej sytuacji koszty świadczeń, które nie są finansowane z innego źródła, mogą obciążyć pacjenta. Dotyczy to także odpłatnych wizyt, badań, leków i leczenia szpitalnego.
Najważniejsze jest więc nie samo wyrejestrowanie z ZUS, lecz zachowanie ciągłości ubezpieczenia. Trzydziestodniowy okres ustawowy daje czas na działanie, ale nie przedłuża się automatycznie po jego zakończeniu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani konsultacji z ZUS, NFZ lub powiatowym urzędem pracy.
