Możliwość odliczenia składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania działalności. Na skali podatkowej nie odliczysz jej ani od dochodu, ani od podatku. Częściowe rozliczenie przysługuje przedsiębiorcom opodatkowanym podatkiem liniowym, ryczałtem albo kartą podatkową, pod warunkiem faktycznej zapłaty składki.
Jakie są zasady dla poszczególnych form opodatkowania?
| Forma opodatkowania | Czy można odliczyć? | Sposób odliczenia |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Nie | Brak odliczenia i brak możliwości zaliczenia własnej składki do kosztów |
| Podatek liniowy | Tak, częściowo | Od dochodu albo w kosztach, łącznie do 14 100 zł w 2026 roku |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Tak, częściowo | 50% zapłaconych składek od przychodu |
| Karta podatkowa | Tak, częściowo | 19% zapłaconej składki od podatku |
Od 2022 roku nie obowiązuje wcześniejsza zasada odliczania części składki zdrowotnej według limitu 7,75% podstawy wymiaru. Obecne przepisy przewidują różne mechanizmy dla wybranych form opodatkowania.
Jak rozliczyć składkę zdrowotną przy podatku liniowym?
Przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym może rozliczyć zapłaconą składkę zdrowotną na jeden z dwóch sposobów:
- odliczyć ją od dochodu przy obliczaniu podatku,
- zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodów.
Łączna kwota składek uwzględnionych w kosztach lub odliczonych od dochodu nie może przekroczyć 14 100 zł w 2026 roku. Limit obejmuje składki przedsiębiorcy oraz składki zapłacone za osoby współpracujące, jeśli przepisy pozwalają na ich uwzględnienie.
Wybór metody ma znaczenie. Odliczenie od dochodu pomniejsza podstawę opodatkowania, ale nie wpływa na wysokość kosztów działalności. Ujęcie składki w kosztach obniża dochód w okresie, w którym składka została zapłacona, co może mieć znaczenie także przy ustalaniu kolejnych zobowiązań związanych z działalnością.
Rozliczenie wykazuje się w zeznaniu PIT-36L. Zapłacone składki można uwzględniać już przy obliczaniu zaliczek w trakcie roku, z zachowaniem rocznego limitu.
Jak odliczyć składkę zdrowotną na ryczałcie?
Ryczałtowiec nie odlicza składki zdrowotnej od samego podatku. Może natomiast pomniejszyć przychód o 50% składek zdrowotnych faktycznie zapłaconych w roku podatkowym.
Mechanizm polega na pomniejszeniu przychodu, od którego obliczany jest ryczałt. Składka nie staje się kosztem uzyskania przychodu, ponieważ przy ryczałcie koszty działalności nie obniżają podstawy opodatkowania.
Odliczenie można uwzględniać przy obliczaniu miesięcznego lub kwartalnego ryczałtu. Ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu PIT-28. Jeżeli przychody są opodatkowane różnymi stawkami ryczałtu, odliczenie należy przypisać do poszczególnych rodzajów przychodu proporcjonalnie.
Jak rozliczyć składkę przy karcie podatkowej?
Podatnik korzystający z karty podatkowej może pomniejszyć podatek ustalony w decyzji naczelnika urzędu skarbowego o 19% zapłaconej składki zdrowotnej.
Odliczenie stosuje się przy wpłacie podatku w trakcie roku. Po zakończeniu roku podatnik składa deklarację PIT-16A, w której wykazuje składki zapłacone i odliczone w poszczególnych miesiącach.
O czym pamiętać przy odliczeniu?
Podstawowym warunkiem jest faktyczna zapłata składki. Sama składka należna, ale nieuregulowana, nie daje prawa do odliczenia w danym roku. Składka za grudzień zapłacona w styczniu zostanie rozliczona w roku zapłaty, a nie w roku, którego dotyczy.
Liczy się data faktycznej zapłaty, a nie okres, za który składka była należna.
Do rozliczenia należy zachować dokument potwierdzający poniesienie wydatku. Mogą nim być:
- potwierdzenie przelewu do ZUS,
- wyciąg z rachunku bankowego,
- dowód wpłaty,
- zaświadczenie z ZUS o opłaconych składkach.
Składek zapłaconych w jednym roku nie można przenieść do odliczenia w kolejnym, jeśli nie zostały uwzględnione w prawidłowym okresie. Przy kilku rodzajach działalności opodatkowanych różnymi formami trzeba rozliczać składki zgodnie z zasadami właściwymi dla każdego źródła przychodu.
Najważniejsza zasada jest prosta: skala podatkowa wyklucza odliczenie składki zdrowotnej, podatek liniowy pozwala rozliczyć ją do limitu 14 100 zł, ryczałt daje odliczenie 50% od przychodu, a karta podatkowa – 19% od podatku.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani podatkowej. Przepisy i limity mogą się zmieniać, dlatego przed złożeniem zeznania należy sprawdzić aktualne regulacje.
