Ulga rehabilitacyjna w PIT pozwala odliczyć od dochodu, a przy ryczałcie od przychodu, określone wydatki na rehabilitację i ułatwienie codziennego funkcjonowania. Mogą z niej skorzystać osoby z niepełnosprawnością oraz podatnicy utrzymujący osobę z niepełnosprawnością, jeśli spełniają warunki ustawowe. Nie jest to odliczenie od podatku, więc wysokość faktycznej korzyści zależy od sposobu opodatkowania.
Kto może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej?
Prawo do ulgi wynika z art. 26 ust. 1 pkt 6 oraz ust. 7a–7g ustawy o PIT. Podatnik musi być osobą z niepełnosprawnością albo ponosić wydatki na osobę z niepełnosprawnością pozostającą na jego utrzymaniu. Samo pobieranie emerytury lub renty nie wystarcza.
Osoba, której dotyczą wydatki, powinna posiadać jeden z dokumentów potwierdzających niepełnosprawność:
- orzeczenie o znacznym, umiarkowanym albo lekkim stopniu niepełnosprawności;
- decyzję o przyznaniu renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, renty szkoleniowej albo renty socjalnej;
- orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 lat;
- orzeczenie wydane na podstawie wcześniejszych przepisów, zachowujące znaczenie dla celów podatkowych.
Z ulgi może skorzystać także osoba utrzymująca między innymi małżonka, dziecko, rodzica, dziadka, wnuka, rodzeństwo, pasierba, zięcia, synową, ojczyma, macochę, teściów albo dziecko obce przyjęte na wychowanie. W takim przypadku dochody osoby niepełnosprawnej nie mogą przekroczyć ustawowego limitu.
Jaki jest limit dochodów osoby niepełnosprawnej?
W rozliczeniu za 2026 rok roczne dochody osoby niepełnosprawnej pozostającej na utrzymaniu podatnika nie mogą przekroczyć 23 741,88 zł. Kwota ta odpowiada dwunastokrotności renty socjalnej obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Limit dotyczy osoby pozostającej na utrzymaniu, a nie dochodów podatnika korzystającego z ulgi. Do limitu nie wlicza się między innymi alimentów na dzieci, zasiłku pielęgnacyjnego, świadczenia uzupełniającego oraz dodatkowych rocznych świadczeń dla emerytów i rencistów. Wliczać mogą się natomiast inne dochody zwolnione z podatku, na przykład przychody objęte ulgą dla młodych.
Przy niektórych wydatkach ustawa posługuje się jeszcze pojęciami I i II grupy inwalidztwa. I grupa odpowiada co do zasady znacznemu stopniowi niepełnosprawności, a II grupa umiarkowanemu stopniowi. Ma to znaczenie między innymi przy wydatkach na przewodnika, psa asystującego i niektóre przejazdy.
Wydatki limitowane i nielimitowane – czym się różnią?
Katalog wydatków ma charakter zamknięty. Można odliczyć tylko koszt wymieniony w ustawie i poniesiony z własnych środków. Nie istnieje jeden wspólny limit dla całej ulgi.
| Rodzaj wydatku | Limit roczny | Uwagi |
|---|---|---|
| Wydatki nielimitowane | Brak ustawowego limitu | Odlicza się faktycznie poniesioną, niepokrytą kwotę |
| Przewodnik, pies asystujący, samochód, wyroby chłonne | Do 2280 zł dla każdego rodzaju wydatku | Limit dotyczy konkretnych kategorii, a nie całej ulgi |
| Leki | Nadwyżka ponad 100 zł w każdym miesiącu | Rozliczenie odbywa się osobno za każdy miesiąc |
Do wydatków nielimitowanych mogą należeć między innymi:
- adaptacja i wyposażenie mieszkania lub domu stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;
- przystosowanie pojazdu mechanicznego do tych potrzeb;
- zakup, naprawa lub najem określonych wyrobów medycznych i indywidualnego sprzętu rehabilitacyjnego;
- turnus rehabilitacyjny, pobyt w uzdrowisku albo zakładzie rehabilitacji leczniczej;
- zabiegi rehabilitacyjne i leczniczo-rehabilitacyjne;
- opieka pielęgniarska w domu, usługi opiekuńcze i tłumacz języka migowego;
- kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością;
- określone przejazdy związane z rehabilitacją lub leczeniem.
Wydatki limitowane obejmują:
- używanie samochodu osobowego spełniającego ustawowe warunki, do kwoty 2280 zł rocznie;
- utrzymanie psa asystującego, do kwoty 2280 zł;
- opłacenie przewodnika w przypadkach wskazanych w przepisach, do kwoty 2280 zł;
- pieluchomajtki, pieluchy anatomiczne, chłonne majtki, podkłady i wkłady anatomiczne, do kwoty 2280 zł.
Limit 2280 zł dotyczy każdego rodzaju wydatku oddzielnie. Nie można jednak automatycznie podwoić limitu samochodowego dlatego, że podatnik jest jednocześnie osobą z niepełnosprawnością i opiekunem innej osoby z niepełnosprawnością. Rodzice mogą natomiast odliczać własne wydatki na dziecko, a przy wydatkach limitowanych każde z nich ma własny limit, o ile faktycznie poniosło koszt.
Jeżeli wydatek został częściowo sfinansowany przez PFRON, NFZ, zakładowy fundusz rehabilitacji, zakładowy fundusz aktywności, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych albo został zwrócony w innej formie, odliczeniu podlega wyłącznie część pokryta przez podatnika.
Jak odliczyć leki?
Wydatki na leki rozlicza się osobno za każdy miesiąc. Odliczeniu podlega tylko nadwyżka ponad 100 zł, jeżeli lekarz specjalista zalecił stałe albo czasowe stosowanie danego leku. Lek nie musi być bezpośrednio związany ze schorzeniem wskazanym w orzeczeniu.
| Miesiąc | Faktyczny wydatek | Odliczenie | Sposób obliczenia |
|---|---|---|---|
| Marzec | 90 zł | 0 zł | 90 zł – 100 zł |
| Kwiecień | 120 zł | 20 zł | 120 zł – 100 zł |
| Maj | 170 zł | 70 zł | 170 zł – 100 zł |
| Czerwiec | 245 zł | 145 zł | 245 zł – 100 zł |
| Razem | 625 zł | 235 zł | 20 zł + 70 zł + 145 zł |
Nie sumuje się wszystkich zakupów z całego roku i nie odejmuje jednej kwoty 100 zł. Potrzebny jest dowód zakupu pozwalający ustalić nabywcę, sprzedawcę, rodzaj leku i zapłaconą kwotę. Zwykły anonimowy paragon może nie wystarczyć.
Jak udokumentować wydatki?
Co do zasady należy posiadać dokument potwierdzający poniesienie wydatku oraz dokument potwierdzający uprawnienie do ulgi. Dowód zapłaty powinien pozwalać ustalić, kto, kiedy, komu, ile i za co zapłacił.
| Wydatek | Wymagany dowód | Ważna uwaga |
|---|---|---|
| Leki, sprzęt, zabiegi, turnus | Faktura, rachunek lub inny imienny dowód zapłaty | Przy lekach potrzebne jest także zalecenie lekarza specjalisty |
| Adaptacja mieszkania | Faktury, rachunki i dowody zapłaty | Dokumenty powinny wskazywać zakres prac i ich koszt |
| Samochód, przewodnik, pies asystujący | Brak obowiązku dokumentowania samej kwoty wydatku w ustawowej formie | Urząd może żądać danych przewodnika, certyfikatu psa lub innych dowodów spełnienia warunków |
Jeśli podatnik utrzymuje osobę z niepełnosprawnością, faktura może być wystawiona na niego albo na osobę pozostającą na jego utrzymaniu. Dokumenty należy przechowywać przez okres, w którym zobowiązanie podatkowe może zostać zweryfikowane, co w praktyce oznacza co najmniej pięć lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin złożenia zeznania.
Wydatek poniesiony za granicą również może podlegać odliczeniu. Kwotę w walucie obcej przelicza się na złote według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia wydatku.
Jak rozliczyć ulgę w PIT?
Ulgę wykazuje się w załączniku PIT/O, dołączanym do właściwego zeznania rocznego, na przykład PIT-37, PIT-36 albo PIT-28. Odliczenie pomniejsza dochód opodatkowany według skali lub przychód opodatkowany ryczałtem. Nie rozlicza się go w PIT-36L przy podatku liniowym.
- Sprawdź, czy masz wymagane orzeczenie albo inną podstawę uprawnienia oraz czy w przypadku opiekuna nie został przekroczony limit dochodów osoby niepełnosprawnej.
- Zbierz faktury, rachunki, potwierdzenia przelewów, zalecenia lekarza i dokumenty dotyczące dofinansowania.
- Podziel wydatki na nielimitowane, limitowane oraz leki rozliczane miesięcznie.
- Wypełnij właściwe zeznanie oraz załącznik PIT/O, wpisując kwoty zgodnie z rodzajem wydatku.
- Sprawdź, czy nie odliczasz części zwróconej, sfinansowanej z innego źródła albo rozliczonej wcześniej w inny sposób.
- Wyślij deklarację elektronicznie lub złóż ją w wybranej formie i zachowaj dokumentację.
Usługa Twój e-PIT może przygotować zeznanie, ale urząd skarbowy nie zna wszystkich wydatków poniesionych przez podatnika. Ulgę rehabilitacyjną trzeba więc samodzielnie uzupełnić i sprawdzić przed wysłaniem.
Osoby prowadzące działalność gospodarczą, najem lub dzierżawę mogą w określonych przypadkach uwzględniać ulgę już przy obliczaniu zaliczki albo ryczałtu w trakcie roku. Po jego zakończeniu wykazują ją także w zeznaniu rocznym.
Przed wysłaniem deklaracji sprawdź:
- czy masz dokument potwierdzający niepełnosprawność;
- czy wydatek znajduje się w ustawowym katalogu;
- czy odliczasz tylko część faktycznie poniesioną;
- czy zastosowałeś właściwy limit, w tym limit miesięczny na leki;
- czy kwota została wpisana w PIT/O i właściwym zeznaniu.
Na co uważać?
Najczęstsze błędy wynikają z traktowania każdego kosztu zdrowotnego jako wydatku rehabilitacyjnego. Katalog ustawowy jest zamknięty, dlatego związek z niepełnosprawnością nie wystarcza sam w sobie.
- Nie odliczaj zwykłych prywatnych wizyt lekarskich i badań, jeśli nie mieszczą się w ustawowej kategorii zabiegów rehabilitacyjnych.
- Nie odliczaj zwykłego sprzętu gospodarstwa domowego tylko dlatego, że korzysta z niego osoba z niepełnosprawnością.
- Nie traktuj całego remontu mieszkania jako wydatku rehabilitacyjnego, jeśli nie służy konkretnym potrzebom wynikającym z niepełnosprawności.
- Nie odliczaj kosztu pokrytego przez PFRON, NFZ, fundusz pracodawcy albo zwróconego w innej formie.
- Nie przenoś niewykorzystanej części ulgi na następne lata, gdy dochód lub przychód jest zbyt niski, aby odliczyć całość.
Najważniejsze jest rozdzielenie trzech mechanizmów: wydatki nielimitowane rozlicza się do faktycznie poniesionej kwoty, wydatki z limitem do 2280 zł dla danej kategorii, a leki osobno za każdy miesiąc ponad 100 zł. Każde odliczenie powinno znaleźć potwierdzenie w dokumentach i w załączniku PIT/O.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy podatkowe mogą się zmieniać, dlatego przy nietypowych wydatkach lub wątpliwościach dotyczących dokumentacji warto sprawdzić aktualne brzmienie ustawy o PIT albo skonsultować sprawę z doradcą podatkowym.
