Po rozwiązaniu umowy o pracę prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ wygasa po 30 dniach od ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Ochrona nie kończy się więc w ostatnim dniu zatrudnienia. Przez ten okres możesz korzystać z leczenia, hospitalizacji i refundacji leków na dotychczasowych zasadach.
Od kiedy liczyć 30 dni?
Decydujący jest dzień ustania stosunku pracy, który powoduje wygaśnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Pracodawca ma zasadniczo 7 dni na wyrejestrowanie pracownika z ZUS, ale samo wyrejestrowanie nie odbiera od razu prawa do świadczeń. Termin 30 dni wynika z art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Po upływie tego terminu potrzebujesz nowego tytułu do ubezpieczenia, na przykład zatrudnienia, rejestracji w urzędzie pracy albo zgłoszenia przez członka rodziny. Sam fakt, że pracodawca przekazał do ZUS informację o zakończeniu zatrudnienia, nie oznacza natychmiastowej utraty dostępu do NFZ.
Ubezpieczenie zdrowotne nie jest tym samym co ubezpieczenie chorobowe. Pierwsze daje dostęp do świadczeń medycznych w ramach NFZ, a drugie może uprawniać do świadczeń pieniężnych, takich jak zasiłek chorobowy. Zakończenie ochrony zdrowotnej nie przesądza więc samo w sobie o prawie do świadczeń chorobowych z ZUS.
Kto może korzystać z dłuższego okresu ochronnego?
Standardowa zasada 30 dni nie obejmuje wszystkich sytuacji. Dłuższe terminy dotyczą między innymi osób, które kończą naukę:
- Absolwenci szkoły zachowują prawo do świadczeń przez 6 miesięcy od zakończenia nauki albo skreślenia z listy uczniów.
- Absolwenci szkoły wyższej zachowują prawo do świadczeń przez 4 miesiące od ukończenia studiów albo skreślenia z listy studentów.
- Osoby pobierające zasiłek na podstawie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym lub wypadkowym zachowują prawo w okresie pobierania tego świadczenia.
- Osoby ubiegające się o emeryturę lub rentę mogą zachować uprawnienia na czas trwania postępowania, jeżeli spełniają ustawowe warunki.
Jeżeli nie masz pewności, który termin dotyczy Twojej sytuacji, sprawdź status w ZUS albo we właściwym oddziale NFZ. Szczególne zasady mogą zależeć od konkretnego tytułu ubezpieczenia.
Jak zachować ciągłość ubezpieczenia?
Nie musisz czekać do ostatniego dnia 30-dniowego okresu ochronnego. Nowy tytuł do ubezpieczenia możesz uzyskać wcześniej. Najczęściej wybiera się jedną z poniższych dróg:
| Metoda | Wymagania | Koszt |
| Urząd pracy | Rejestracja jako osoba bezrobotna i spełnienie warunków uzyskania tego statusu. Urząd zgłasza osobę do ubezpieczenia. | Brak składki po stronie osoby bezrobotnej. |
| Zgłoszenie jako członek rodziny | Możliwość zgłoszenia przez ubezpieczonego członka rodziny, na przykład pracującego małżonka. | Brak osobnej składki za zgłoszonego członka rodziny. |
| Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ | Zawarcie umowy z NFZ, a następnie zgłoszenie do ZUS i opłacanie składek. | Odpłatne. Wysokość składki zmienia się wraz z podstawą określaną w przepisach. |
| Nowa praca lub działalność | Uzyskanie nowego obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. | Składka jest rozliczana w ramach nowego zatrudnienia albo działalności. |
Rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jest zwykle najprostszym rozwiązaniem dla osoby, która nie ma jeszcze nowej pracy. Prawo do ubezpieczenia zdrowotnego nie zależy przy tym od samego pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Liczy się uzyskanie statusu i zgłoszenie do ubezpieczenia.
Jeżeli wybierasz dobrowolne ubezpieczenie, wniosek składa się we właściwym oddziale NFZ. Po podpisaniu umowy trzeba dopełnić formalności w ZUS, między innymi przekazać zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Ponieważ składki i ewentualne opłaty dodatkowe zależą od aktualnych przepisów oraz długości przerwy w ubezpieczeniu, przed złożeniem wniosku sprawdź bieżące zasady w NFZ i ZUS.
Aby ograniczyć ryzyko przerwy w ochronie, działaj w następującej kolejności:
- Ustal ostatni dzień zatrudnienia i oblicz 30 dni okresu ochronnego.
- Sprawdź, czy możesz zostać zgłoszony jako członek rodziny.
- Jeżeli nie masz takiej możliwości, zarejestruj się w urzędzie pracy albo zawrzyj umowę dobrowolnego ubezpieczenia z NFZ.
- Potwierdź w ZUS lub NFZ, że zgłoszenie zostało przyjęte i obejmuje właściwy okres.
Co grozi po utracie ubezpieczenia?
Po upływie 30 dni bez nowego tytułu do ubezpieczenia możesz stracić prawo do bezpłatnych świadczeń w ramach NFZ. Koszty wizyt, badań, leczenia szpitalnego lub leków mogą wtedy obciążyć Cię osobiście, a refundacja leków może nie mieć zastosowania.
Dlatego nie warto czekać na nagłą potrzebę leczenia. Najbezpieczniej ustalić nową podstawę ubezpieczenia jeszcze w trakcie 30-dniowego okresu ochronnego i zachować dokumenty potwierdzające zgłoszenie.
Najważniejszy termin to 30 dni od ustania obowiązku ubezpieczenia. Do tego czasu zachowujesz dostęp do świadczeń NFZ, ale po tym okresie musisz mieć nowy tytuł, na przykład status bezrobotnego, zgłoszenie jako członek rodziny lub dobrowolne ubezpieczenie w NFZ.
Artykuł ma charakter informacyjny. W sprawach dotyczących indywidualnego statusu ubezpieczenia sprawdź aktualne informacje w ZUS, NFZ albo właściwym urzędzie pracy.
