Ulga dla pracujących seniorów przysługuje od dnia ukończenia 60 lat przez kobietę albo 65 lat przez mężczyznę. Sam wiek nie wystarczy – trzeba także nie pobierać emerytury ani innych świadczeń wykluczających zwolnienie. Przy konkretnej wypłacie decyduje dzień otrzymania pieniędzy, a nie okres, za który wynagrodzenie jest należne.
Od kiedy dokładnie przysługuje ulga dla seniora?
Prawo do ulgi powstaje w dniu urodzin, w którym podatnik kończy powszechny wiek emerytalny. Kobieta może korzystać z preferencji od dnia ukończenia 60 lat, a mężczyzna od dnia ukończenia 65 lat.
Nie trzeba wcześniej uzyskać decyzji ZUS ani składać wniosku o przyznanie emerytury. Wystarczy nabyć prawo do świadczenia i go nie pobierać. Warunek dotyczy faktycznego otrzymywania emerytury, dlatego samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie odbiera prawa do ulgi.
Dlaczego data wypłaty wynagrodzenia ma znaczenie?
Przepisy odnoszą się do przychodu otrzymanego po ukończeniu odpowiedniego wieku. Przy wynagrodzeniu przelewanym na rachunek bankowy za moment uzyskania przychodu przyjmuje się dzień, w którym środki schodzą z rachunku pracodawcy i są przekazywane pracownikowi. Nie decyduje miesiąc, za który wypłata przysługuje.
Przykład: pracownica kończy 60 lat 20 maja. Wynagrodzenie za kwiecień zostaje przelane 19 maja, więc ta wypłata nie korzysta jeszcze z ulgi. Jeżeli pracodawca przeleje je 20 maja albo później, warunek wieku jest już spełniony i wypłata może zostać objęta zwolnieniem, o ile spełnione są także pozostałe wymagania.
Wiek emerytalny i data wypłaty trzeba analizować razem. Wynagrodzenie należne za okres sprzed urodzin może korzystać z ulgi, jeżeli zostało wypłacone w dniu urodzin lub później.
Podobna zasada działa przy zmianie statusu na emeryta. Jeżeli wynagrodzenie, odprawa emerytalna lub ekwiwalent za urlop zostaną wypłacone po osiągnięciu wieku emerytalnego, ale przed pierwszą wypłatą emerytury, mogą spełniać warunek dotyczący niepobierania świadczenia. Każdą taką sytuację trzeba jednak oceniać na podstawie rodzaju przychodu, daty wypłaty i podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Jakie przychody obejmuje ulga?
Ulga dla pracujących seniorów wynika z art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT. Obejmuje określone przychody z aktywności zawodowej, pod warunkiem że z ich tytułu podatnik podlega ubezpieczeniom społecznym. Najważniejsze źródła przedstawia tabela:
| Źródło przychodu | Czy objęte ulgą? | Uwagi |
|---|---|---|
| Umowa o pracę i stosunek służbowy | Tak | Przychód musi zostać otrzymany po osiągnięciu wieku emerytalnego. |
| Umowa zlecenia | Tak | Liczy się spełnienie warunku ubezpieczeń społecznych. |
| Pozarolnicza działalność gospodarcza | Tak | Możliwe jest stosowanie ulgi przy skali, podatku liniowym lub ryczałcie, zgodnie z warunkami ustawy. |
| Zasiłek macierzyński | Tak | Jest objęty przepisem jako szczególny rodzaj zasiłku. |
| Umowa o dzieło | Nie | Ten rodzaj przychodu nie został objęty ulgą. |
| Prawa autorskie i zasiłek chorobowy | Nie | Wyjątkiem mogą być prawa autorskie uzyskane w ramach stosunku pracy. |
Przychody objęte zwolnieniem są wolne od PIT do wysokości 85 528 zł w roku podatkowym. Ulga nie zwalnia jednak z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W przypadku kilku źródeł przychodu trzeba samodzielnie kontrolować łączny limit.
Do świadczeń, które mogą wykluczać ulgę, należą między innymi:
- emerytura lub renta rodzinna z systemu powszechnego, rolniczego albo służb mundurowych;
- świadczenia pieniężne wypłacane w związku ze zwolnieniem ze służby stałej;
- uposażenie przysługujące sędziemu w stanie spoczynku;
- inne świadczenia wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT.
Jak uruchomić ulgę u pracodawcy lub zleceniodawcy?
Ulga może być rozliczona dopiero w zeznaniu rocznym albo stosowana już przy wypłacie wynagrodzenia. Jeżeli chcesz otrzymywać wyższe wynagrodzenie netto w trakcie roku, przekaż płatnikowi oświadczenie o spełnianiu warunków ulgi. Możesz wykorzystać formularz PIT-2, zaznaczając właściwe zwolnienie, albo złożyć odrębne pisemne oświadczenie.
Procedura wygląda następująco:
- Sprawdź, czy masz ukończone 60 albo 65 lat i nie pobierasz świadczenia wykluczającego ulgę.
- Złóż pracodawcy lub zleceniodawcy oświadczenie o spełnianiu warunków, w tym PIT-2 z właściwym zaznaczeniem.
- Ustal, od której wypłaty płatnik zastosuje zwolnienie, ponieważ co do zasady następuje to najpóźniej od miesiąca po złożeniu oświadczenia.
- Kontroluj sumę przychodów objętych ulgą i rozlicz ją ostatecznie w zeznaniu rocznym.
Brak oświadczenia nie odbiera prawa do ulgi. Jeżeli płatnik pobierał zaliczki, możesz wykazać zwolnione przychody w zeznaniu rocznym i odzyskać nadpłacony podatek, o ile spełniasz wszystkie warunki.
Co się dzieje po rozpoczęciu pobierania emerytury?
Jeżeli w trakcie roku zaczniesz pobierać emeryturę, poinformuj o tym płatnika. Od momentu rozpoczęcia pobierania świadczenia nie należy stosować ulgi do kolejnych przychodów. Wcześniejsze wypłaty mogą zachować zwolnienie, jeżeli w dniu ich otrzymania nie pobierałeś jeszcze emerytury i spełniałeś pozostałe warunki.
Samo złożenie wniosku o emeryturę albo uzyskanie decyzji o przyznaniu świadczenia nie musi jeszcze oznaczać utraty ulgi. Decydujące jest faktyczne otrzymanie emerytury. Dlatego pobranie świadczenia „na próbę” może zmienić sytuację podatkową i powinno być poprzedzone sprawdzeniem konsekwencji.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: prawo do ulgi zaczyna się w dniu 60. lub 65. urodzin, ale przy każdej wypłacie trzeba jeszcze sprawdzić, czy pieniądze otrzymano przed rozpoczęciem pobierania emerytury. Liczy się data wpływu przychodu, nie okres, za który wynagrodzenie przysługuje.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku jednoczesnego pobierania kilku świadczeń lub osiągania przychodów z wielu źródeł warto potwierdzić rozliczenie z doradcą podatkowym albo właściwym organem podatkowym.
