Składka zdrowotna od renty – zasady naliczania i wysokość

Składka zdrowotna od renty wynosi 9% kwoty brutto świadczenia. ZUS potrąca ją automatycznie, bez wniosku rencisty i bez progu, od którego obowiązek dopiero powstaje. Oznacza to, że składka jest naliczana od każdej złotówki renty, także od dodatkowych świadczeń wypłacanych wraz z emeryturą lub rentą.

Ile wynosi składka zdrowotna od renty?

Podstawą obliczenia składki jest kwota brutto świadczenia. Przy rencie w wysokości 2500 zł brutto składka wynosi 225 zł, ponieważ 2500 zł × 9% = 225 zł. Organ rentowy potrąca tę kwotę przy wypłacie i przekazuje składkę do Narodowego Funduszu Zdrowia.

Obowiązek nie zależy od wieku rencisty ani od wysokości świadczenia. Nie ma minimalnego progu, poniżej którego składka zdrowotna nie byłaby pobierana. ZUS uwzględnia ją przy każdej wypłacie renty, o ile przepisy nie przewidują szczególnego wyłączenia.

Od jakich świadczeń pobiera się składkę?

Składka zdrowotna dotyczy świadczeń stanowiących tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. W praktyce obejmuje między innymi:

• emerytury wypłacane przez ZUS lub KRUS
• renty z tytułu niezdolności do pracy
• renty rodzinne i renty socjalne
• trzynaste i czternaste emerytury oraz inne dodatkowe świadczenia emerytalno-rentowe

Także od trzynastej i czternastej emerytury potrącana jest składka zdrowotna. Nie są to świadczenia wolne od tego obciążenia tylko dlatego, że są wypłacane jednorazowo.

Waloryzacja zwiększa kwotę brutto renty, a więc także podstawę obliczenia składki. Jeżeli świadczenie wzrośnie, 9% nowej kwoty będzie wyższe niż przed waloryzacją. Z tego powodu wzrost kwoty brutto nie przekłada się w całości na wypłatę netto.

Przykładowe wyliczenia składki

Poniższe zestawienie pokazuje wysokość składki przy różnych kwotach świadczenia brutto. Kwota po odliczeniu obejmuje tylko pomniejszenie o składkę zdrowotną, bez uwzględniania zaliczki na podatek dochodowy i innych potrąceń:

Zbieg renty rodzinnej i socjalnej

Jeżeli jedna osoba pobiera jednocześnie rentę rodzinną i rentę socjalną, składka zdrowotna jest naliczana od każdego świadczenia odrębnie. Nie oznacza to jednej składki obliczonej wyłącznie od wybranej renty. Oba świadczenia są samodzielnymi tytułami do ubezpieczenia zdrowotnego.

Taką wykładnię potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 11 marca 2025 r., sygn. akt III UZP 2/24. Zgodnie z uchwałą osoba mająca prawo do renty rodzinnej i socjalnej odprowadza składkę od każdego uzyskiwanego świadczenia osobno. ZUS potrąca więc 9% z renty rodzinnej oraz 9% z renty socjalnej.

Wysokość obu potrąceń zależy od kwoty poszczególnych świadczeń. Nie ma znaczenia, że są wypłacane tej samej osobie w jednym terminie ani że renta socjalna jest finansowana z innego źródła niż renta rodzinna.

Renta rodzinna dla pełnoletniego ucznia

Małoletnia osoba pobierająca rentę rodzinną korzysta z wyłączenia, dlatego renta rodzinna dziecka do ukończenia 18 lat nie stanowi podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Sytuacja zmienia się po osiągnięciu pełnoletności.

Kontynuowanie nauki po 18. roku życia nie wyłącza samo w sobie składki od renty rodzinnej. Pełnoletni uczeń lub student może być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny, ale renta rodzinna jest odrębnym tytułem do ubezpieczenia. W konsekwencji składka zdrowotna może być potrącana z tego świadczenia także wtedy, gdy osoba nadal uczy się i nie ma innych dochodów.

Sam status ucznia lub studenta po ukończeniu 18 lat nie zwalnia z opłacania składki zdrowotnej od pobieranej renty rodzinnej.

Problem ten był sygnalizowany Rzecznikowi Praw Obywatelskich, który zwracał uwagę na różnicę między sytuacją małoletnich i pełnoletnich osób kontynuujących naukę. Na zasadach przedstawionych w dostępnych wyjaśnieniach przepisy nie przewidują jednak szczególnego zwolnienia dla pełnoletnich uczniów pobierających rentę rodzinną.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie dotyczącej potrąceń ze świadczenia warto zweryfikować decyzję lub odcinek wypłaty w ZUS.