Paleta desek nie ma jednej stałej objętości w metrach sześciennych. Wynik zależy od typu palety, liczby elementów oraz ich wymiarów. W obliczeniach m³ oznacza objętość litego drewna, a nie przestrzeń zajmowaną przez całą paletę.
Jaka jest objętość drewna w palecie Euro?
Paleta Euro EPAL ma standardowy format 1200 × 800 mm, ale jej gabaryty nie określają jeszcze ilości drewna. Dwie palety o tych samych wymiarach zewnętrznych mogą zawierać różną objętość tarcicy, jeśli zastosowano inne przekroje desek, klocków lub odmienne tolerancje produkcyjne.
Przykładowe obliczenie można wykonać dla konstrukcji złożonej z desek o wymiarach nominalnych spotykanych w paletach jednorazowych lub elementach paletowych. Wartości w tabeli są przykładem matematycznym, a nie uniwersalną specyfikacją każdej palety EPAL. Przy zamówieniu trzeba sprawdzić dokumentację konkretnego producenta.
W poniższym zestawieniu przyjęto elementy o szerokości 100 lub 145 mm, grubości 22 mm oraz klocki o przekroju 145 × 145 mm:
| Element | Wymiary (mm) | Ilość | Objętość (m³) |
|---|---|---|---|
| Deski górne | 22 × 145 × 1200 | 5 | 0,01914 |
| Deski pośrednie | 22 × 145 × 800 | 3 | 0,00766 |
| Deski dolne | 22 × 100 × 1200 | 3 | 0,00792 |
| Klocki | 145 × 145 × 78 | 9 | 0,01477 |
| Suma | – | – | 0,04949 |
W tym przykładzie wszystkie elementy zawierają około 0,0495 m³ litego drewna. To nie oznacza, że każda paleta Euro ma dokładnie taką objętość. Liczba i wymiary desek w palecie zależą od konkretnego modelu oraz wymagań standardu.
Spotykane w handlu palety jednorazowe 1200 × 800 mm mogą mieć na przykład siedem desek górnych, trzy pośrednie, dziewięć klocków i trzy deski dolne. Dla desek o wymiarach 17 × 75 × 1200 mm i klocków 75 × 75 × 75 mm sama suma objętości elementów wyniesie około 0,021 m³. To pokazuje, dlaczego sama nazwa „paleta 1200 × 800” nie wystarcza do określenia ilości drewna.
Jak obliczyć m³ drewna na palecie?
Podstawowy wzór dla desek, klocków i kantówek jest prosty:
objętość = grubość × szerokość × długość × liczba sztuk
Wszystkie wymiary trzeba najpierw zapisać w metrach. Najczęstszy błąd polega na wpisaniu do wzoru wartości w milimetrach bez konwersji. Na przykład 22 mm to 0,022 m, 100 mm to 0,1 m, a 1200 mm to 1,2 m.
Obliczenia dla dowolnej palety wykonasz w następującej kolejności:
- Przelicz jednostki – zamień grubość, szerokość i długość z milimetrów na metry.
- Policz jeden element – pomnóż jego grubość, szerokość i długość.
- Uwzględnij liczbę sztuk – wynik dla jednego elementu pomnóż przez liczbę desek lub klocków.
- Zsumuj grupy elementów – osobno policz deski o różnych wymiarach i dodaj wszystkie wyniki.
Przykład dla jednej deski paletowej 22 × 145 × 1200 mm:
0,022 × 0,145 × 1,2 = 0,003828 m³
Jeżeli takich desek jest 100, ich łączna objętość wynosi 0,3828 m³. Gdy partia zawiera jeszcze deski o innym formacie oraz klocki, każdą grupę należy obliczyć oddzielnie.
Dlaczego wymiary nominalne mają znaczenie?
W sprzedaży tarcicy najczęściej stosuje się wymiary nominalne, czyli wartości przypisane elementowi przed końcową obróbką lub przyjęte w specyfikacji handlowej. Wymiar rzeczywisty może być nieco mniejszy po przetarciu, struganiu i wysuszeniu.
Przy wycenie trzeba ustalić, czy dostawca rozlicza drewno według wymiarów nominalnych, czy rzeczywistych. Ma to znaczenie szczególnie przy dużych partiach, ponieważ niewielka różnica w grubości lub szerokości powtarza się na każdej desce.
m³ drewna a m³ przestrzeni
Objętość drewna litego oznacza sumę objętości wszystkich desek i klocków. Nie obejmuje wolnych miejsc między elementami. Z kolei objętość zewnętrzna palety, stosu lub ładunku obejmuje również szczeliny.
Te pojęcia należy rozdzielić:
- m³ drewna litego oznacza rzeczywistą objętość desek, klocków i innych elementów drewnianych.
- m³ przestrzeni opisuje miejsce zajmowane przez ułożony ładunek razem ze szczelinami.
- objętość palety jako nośnika wynika z jej wymiarów zewnętrznych i nie mówi, ile drewna zużyto do jej produkcji.
- objętość surowca może być większa niż objętość gotowych elementów z powodu rzazu pił, wad drewna i odpadów produkcyjnych.
Wydajność materiałowa z kłody zależy między innymi od średnicy drewna, jakości surowca i technologii przetarcia. W materiałach branżowych spotyka się orientacyjny uzysk gotowych elementów na poziomie 50–60% objętości drewna kłodowanego, ale nie jest to stały przelicznik dla każdej partii. Na wynik wpływają także rodzaj piły, szerokość rzazu oraz sposób kapowania desek.
Na co zwrócić uwagę przy zamawianiu?
Jeżeli oferta podaje cenę za paletę, poproś o specyfikację elementów i policz ich objętość według wymiarów nominalnych. Przy cenie za m³ sprawdź, czy dotyczy ona gotowych desek, czy surowca przed obróbką. W przypadku palet jednorazowych wymiary mogą różnić się zależnie od producenta, a palety przeznaczone do eksportu mogą wymagać zgodności z ISPM 15.
Najbezpieczniej porównywać oferty dopiero po ustaleniu trzech danych: wymiarów elementów, liczby sztuk oraz sposobu rozliczenia. Sama informacja, że na palecie znajduje się określona liczba desek, nie pozwala jeszcze określić jej objętości.
