Ekwiwalent za niewykorzystany urlop jest przychodem ze stosunku pracy, dlatego pracodawca rozlicza go podobnie jak wynagrodzenie. Pobiera składki ZUS, składkę zdrowotną i zaliczkę na PIT. Możliwe jest także zastosowanie kosztów uzyskania przychodu, oświadczenia PIT-2 oraz wybranych ulg PIT-0, jeśli spełniasz ich warunki.
Jakie obciążenia dotyczą ekwiwalentu?
Ekwiwalent nie jest odszkodowaniem zwolnionym z podatku. Ustawa o PIT traktuje go jako przychód ze stosunku pracy, niezależnie od tego, czy został wypłacony razem z ostatnią pensją, czy już po rozwiązaniu umowy.
Przy ustalaniu kwoty netto pracodawca uwzględnia przychód, finansowane przez pracownika składki społeczne, koszty uzyskania przychodu oraz zasady poboru zaliczki podatkowej. Z wypłaty mogą zostać potrącone:
- Składki społeczne – emerytalna, rentowa i chorobowa, zgodnie z zasadami dotyczącymi wynagrodzenia ze stosunku pracy.
- Składka zdrowotna – naliczana od podstawy pomniejszonej o składki społeczne finansowane przez pracownika.
- Zaliczka na podatek PIT – obliczana po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu oraz ewentualnej kwoty zmniejszającej podatek.
Koszty uzyskania przychodu przysługują dlatego, że ekwiwalent jest przychodem ze stosunku pracy. Jeżeli w tym samym miesiącu pracownik otrzymuje także pensję, pracodawca stosuje miesięczne koszty do łącznego przychodu, a nie odlicza ich osobno od każdego składnika wypłaty.
Wypłata w trakcie umowy a wypłata po jej zakończeniu
Największe znaczenie praktyczne ma moment wypłaty. Jeżeli ekwiwalent trafia do pracownika przed ustaniem stosunku pracy, pracodawca rozlicza go w ramach trwającego zatrudnienia. Po rozwiązaniu umowy może natomiast ograniczyć stosowanie wcześniejszych oświadczeń, ponieważ wypłaca świadczenie byłemu pracownikowi.
| Moment wypłaty | Stosowanie kosztów | Stosowanie PIT-2 | Wpływ na zaliczkę |
|---|---|---|---|
| W trakcie trwania umowy | Co do zasady pracodawca uwzględnia miesięczne koszty uzyskania przychodu, o ile nie złożono wniosku o ich niestosowanie. | Może zastosować kwotę zmniejszającą podatek, jeżeli pracownik złożył PIT-2. | Zaliczka jest obliczana łącznie od wypłaconych w miesiącu przychodów ze stosunku pracy. |
| Po ustaniu stosunku pracy | Zwykle stosuje się podstawowe koszty. Podwyższone koszty dla dojeżdżających mogą nie zostać uwzględnione. | Były pracodawca może nie zastosować wcześniejszego PIT-2 przy wypłacie po zakończeniu zatrudnienia. | Zaliczka może być wyższa, ale różnica zostanie rozliczona w zeznaniu rocznym. |
Wypłata po zakończeniu umowy nie oznacza, że ekwiwalent przestaje być przychodem ze stosunku pracy. Może jednak spowodować pobranie wyższej zaliczki w miesiącu wypłaty. W niektórych sytuacjach pracownik może złożyć byłemu pracodawcy nowe oświadczenie, ale zakres jego zastosowania zależy od aktualnych okoliczności i rodzaju wypłaty.
PIT-2 nie jest ulgą podatkową w ścisłym znaczeniu. To oświadczenie, na podstawie którego płatnik może pomniejszać miesięczną zaliczkę o część kwoty zmniejszającej podatek. Jeżeli nie została uwzględniona przy wypłacie ekwiwalentu, nie oznacza to utraty prawa do rozliczenia tej kwoty w zeznaniu rocznym.
Czy ekwiwalent obejmują ulgi PIT-0?
Ekwiwalent może wejść do przychodów objętych ulgami PIT-0. Dotyczy to osób, które spełniają warunki jednej z poniższych preferencji, a przychód mieści się w rocznym limicie 85 528 zł:
- Ulga dla młodych – dla osób, które nie ukończyły 26 lat.
- Ulga na powrót – dla podatników, którzy przenieśli miejsce zamieszkania do Polski i spełniają ustawowe warunki.
- Ulga dla rodzin 4+ – dla rodziców lub opiekunów wychowujących co najmniej czworo dzieci, jeśli spełniają wymagania ustawy.
- Ulga dla pracujących seniorów – dla osób w wieku emerytalnym, które mimo nabycia prawa do emerytury nie pobierają jej i spełniają pozostałe warunki.
Limit 85 528 zł jest wspólny dla przychodów objętych daną grupą ulg. Znaczenie ma dzień otrzymania pieniędzy. Przykładowo ekwiwalent wypłacony po ukończeniu 26 lat nie korzysta z ulgi dla młodych, nawet jeśli prawo do ekwiwalentu powstało wcześniej.
Ulga PIT-0 zwalnia z podatku dochodowego, ale nie zwalnia ze składek społecznych ani zdrowotnej. Jeżeli więc ekwiwalent jest objęty ulgą, jego kwota netto nadal może zostać pomniejszona o składki ZUS.
Jak wykazać ekwiwalent w PIT-11?
Ekwiwalentu nie wpisuje się w zeznaniu rocznym jako odrębnego rodzaju przychodu. Pracodawca ujmuje go razem z innymi przychodami ze stosunku pracy w informacji PIT-11. Dokument obejmuje rok, w którym nastąpiła wypłata, a niekoniecznie rok, w którym zakończyła się umowa.
Dane z PIT-11 przenosi się następnie do właściwego zeznania, najczęściej PIT-37. W rozliczeniu rocznym uwzględnia się łączne przychody, roczne koszty uzyskania, kwotę zmniejszającą podatek oraz przysługujące ulgi. Jeżeli przy wypłacie ekwiwalentu pobrano zbyt wysoką zaliczkę, różnica może zmniejszyć dopłatę albo zostać zwrócona jako nadpłata.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie między podatkiem pobranym w miesiącu wypłaty a podatkiem należnym za cały rok. Brak PIT-2 lub nieuwzględnienie podwyższonych kosztów po ustaniu zatrudnienia może zmniejszyć wypłatę netto, lecz nie musi oznaczać trwałej straty podatkowej.
Artykuł dotyczy zasad rozliczania podatku i składek. W przypadku rozbieżności w PIT-11, nietypowego statusu ubezpieczeniowego lub kilku płatników rozliczenie warto skonsultować z doradcą podatkowym albo księgowym.
