Tak, ale nie automatycznie. Po utracie pracy prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ co do zasady trwa jeszcze przez 30 dni. Aby zachować ciągłość ubezpieczenia po tym terminie, trzeba uzyskać nowy tytuł do ubezpieczenia, na przykład zarejestrować się w PUP albo zostać zgłoszonym przez członka rodziny.
Czy po utracie pracy tracisz ubezpieczenie zdrowotne?
Ubezpieczenie zdrowotne nie wygasa w dniu rozwiązania umowy. Osoba, której ustał obowiązek ubezpieczenia, zachowuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przez 30 dni. Dotyczy to między innymi zakończenia umowy o pracę, obowiązkowej umowy zlecenia oraz zaprzestania prowadzenia działalności, jeśli był to tytuł do ubezpieczenia.
W tym czasie możesz korzystać ze świadczeń finansowanych przez NFZ na dotychczasowych zasadach. Po upływie 30 dni ochrona wygasa, jeżeli nie uzyskasz innego tytułu do ubezpieczenia. Zasada wynika z art. 67 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Trzeba odróżnić osobę bezrobotną w potocznym znaczeniu od osoby posiadającej formalny status bezrobotnego. Sam brak pracy nie powoduje automatycznego objęcia ubezpieczeniem. Status uzyskuje się po rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.
Co zrobić po utracie pracy?
W ciągu 30 dni od ustania zatrudnienia wybierz rozwiązanie, które zapewni Ci dalsze ubezpieczenie:
- Zarejestruj się w PUP. Po uzyskaniu statusu bezrobotnego urząd zgłasza Cię do ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie podlegasz mu z innego tytułu. Nie musisz mieć prawa do zasiłku, aby korzystać z ubezpieczenia wynikającego z rejestracji.
- Zostań zgłoszony przez członka rodziny. Osoba ubezpieczona może zgłosić Cię do ubezpieczenia, jeśli spełniasz ustawową definicję członka rodziny i nie masz własnego tytułu do ubezpieczenia.
- Zawrzyj dobrowolną umowę z NFZ. To rozwiązanie dla osób, które nie mogą skorzystać z PUP ani ubezpieczenia rodzinnego. Składkę opłacasz samodzielnie, a po zawarciu umowy dokonujesz zgłoszenia w ZUS na formularzu ZUS ZZA.
Rejestracja w PUP wiąże się z obowiązkami osoby bezrobotnej, między innymi gotowością do podjęcia pracy i reagowaniem na wezwania urzędu. Nie jest więc wyłącznie formalnym sposobem uzyskania ubezpieczenia.
Jak porównać dostępne ścieżki?
| Ścieżka | Kto płaci składkę? | Wymagania formalne | Dla kogo? |
| Rejestracja w PUP | Składka jest finansowana w ramach systemu publicznego | Uzyskanie statusu bezrobotnego w urzędzie pracy | Dla osób bez pracy, które spełniają warunki rejestracji i są gotowe do podjęcia zatrudnienia |
| Zgłoszenie przez członka rodziny | Składka jest opłacana w ramach tytułu ubezpieczenia osoby zgłaszającej | Zgłaszający musi mieć własne ubezpieczenie, a osoba zgłaszana nie może mieć innego tytułu | Dla małżonka, dziecka oraz innych osób wskazanych w przepisach |
| Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ | Osoba ubezpieczona płaci samodzielnie | Zawarcie umowy z NFZ i zgłoszenie do ZUS | Dla osób bez innego tytułu do ubezpieczenia, które nie korzystają z PUP ani zgłoszenia rodzinnego |
W przypadku dobrowolnego ubezpieczenia wysokość składki jest zmienna. Zależy od aktualnej podstawy wymiaru, dlatego przed zawarciem umowy trzeba sprawdzić bieżące informacje w NFZ. Nie należy traktować historycznych kwot jako aktualnych.
Ubezpieczenie przez rodzinę i dobrowolne ubezpieczenie
Ubezpieczony członek rodziny może zgłosić osobę, która nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. W praktyce dotyczy to między innymi:
- małżonka, który nie podlega ubezpieczeniu z innego tytułu
- dziecka własnego, dziecka małżonka lub dziecka przysposobionego
- wnuka albo dziecka pozostającego pod opieką lub w rodzinie zastępczej
- wstępnych, takich jak rodzic lub dziadek, jeżeli pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym
Dziecko może być zgłoszone co do zasady do ukończenia 18 lat, a jeśli nadal się kształci, do ukończenia 26 lat. Przy znacznym stopniu niepełnosprawności ograniczenie wieku nie obowiązuje na zasadach określonych w przepisach.
Samo zamieszkanie z inną osobą nie wystarcza. Na przykład bratanica nie może zgłosić ciotki jako członka rodziny tylko dlatego, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W razie wątpliwości trzeba sprawdzić, czy relacja mieści się w ustawowej definicji.
Przy dobrowolnym ubezpieczeniu pilnuj terminowych płatności. Brak opłaty może doprowadzić do rozwiązania umowy po okresie zaległości, a wcześniej powstały dług nadal pozostaje do uregulowania. Po zawarciu umowy należy samodzielnie dopełnić formalności w ZUS, w tym złożyć ZUS ZZA w wymaganym terminie.
Co zapamiętać?
Po utracie pracy masz 30 dni prawa do świadczeń, ale sam brak zatrudnienia nie daje stałego ubezpieczenia. Jeżeli chcesz zachować ciągłość ochrony, zarejestruj się w PUP, sprawdź możliwość zgłoszenia przez rodzinę albo zawrzyj dobrowolną umowę z NFZ. Nie musisz mieć prawa do zasiłku, aby formalny status bezrobotnego dawał podstawę do ubezpieczenia zdrowotnego.
Informacje dotyczące statusu bezrobotnego i ubezpieczenia zdrowotnego zależą od indywidualnej sytuacji. W razie wątpliwości skontaktuj się z właściwym PUP, NFZ albo ZUS.
