Tak, ale obecnie nie na nowy, samodzielny kocioł gazowy instalowany jako jedyne źródło ciepła. Główne programy publiczne kierują wsparcie przede wszystkim na odnawialne źródła energii, termomodernizację oraz układy hybrydowe. Wyjątkiem był specjalny nabór w programie „Czyste Powietrze” dla osób, które kupiły i zamontowały kocioł gazowy między 28 maja a 31 grudnia 2024 r.
Dlaczego wycofano dotacje na samodzielne kotły gazowe?
Zmiana wynika z unijnej dyrektywy EPBD dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków. Jej celem jest ograniczanie wykorzystania paliw kopalnych w budynkach i stopniowe przesuwanie środków publicznych w stronę odnawialnych źródeł energii, takich jak pompy ciepła, fotowoltaika czy kotły na biomasę.
W nowej odsłonie programu „Czyste Powietrze”, obowiązującej od 31 marca 2025 r., nie przewidziano dotacji na kotły gazowe, olejowe ani inne samodzielne urządzenia wykorzystujące paliwa kopalne. Nie oznacza to jednak, że właściciel istniejącego domu musi natychmiast zdemontować sprawny kocioł gazowy. Brak dotacji nie jest równoznaczny z zakazem użytkowania gazu.
Najważniejsze daty związane ze zmianami przedstawiają się następująco:
- 2025 r. – główne programy publiczne przestają finansować samodzielne kotły na paliwa kopalne, z wyjątkami dotyczącymi wcześniej rozpoczętych lub szczególnych naborów.
- 2027 r. – planowane jest uruchomienie systemu ETS2, który może zwiększać koszty emisji związanych z paliwami wykorzystywanymi w budynkach. Szczegółowe skutki dla gospodarstw domowych zależą od wdrożenia przepisów.
- 2030 r. – unijne przepisy zakładają ograniczanie montażu kotłów na paliwa kopalne w nowych budynkach.
- 2040 r. – państwa członkowskie mają dążyć do wycofania kotłów na paliwa kopalne, jednak tempo i sposób realizacji zmian zależą od krajowych regulacji.
Jakie formy wsparcia mogą jeszcze dotyczyć ogrzewania gazowego?
Poza zakończonymi lub wygaszanymi naborami istnieją instrumenty, które mogą obniżyć koszt modernizacji budynku. Ich zastosowanie zależy od rodzaju inwestycji, statusu beneficjenta, źródła finansowania oraz aktualnego regulaminu.
| Program lub forma wsparcia | Typ wsparcia | Uwagi dotyczące gazu |
|---|---|---|
| Specjalny nabór „Czystego Powietrza” finansowany z FEnIKS | Dotacja | Dotyczył inwestycji zrealizowanych od 28 maja do 31 grudnia 2024 r. Nabór był przeznaczony dla osób, które wymieniły stare źródło ciepła na gazowe. |
| Ulga termomodernizacyjna | Odliczenie od dochodu lub przychodu | Może obejmować wydatki spełniające warunki podatkowe, ale nie jest dotacją i nie można odliczyć tego samego kosztu sfinansowanego z innego źródła. |
| Premia termomodernizacyjna | Dopłata związana z kredytem | Może dotyczyć modernizacji energetycznej budynku, jeśli inwestycja i kredyt spełniają wymagania programu. |
| Programy gminne i regionalne | Dotacja lub refundacja | Zakres zależy od uchwały gminy, województwa i konkretnego naboru. Niektóre programy wspierają wymianę źródła ciepła, inne wyłącznie OZE. |
Ulga termomodernizacyjna jest odrębnym instrumentem od programu „Czyste Powietrze”. Przed rozpoczęciem inwestycji trzeba sprawdzić, czy wydatek na konkretny kocioł, instalację lub przyłącze spełnia aktualne warunki podatkowe. Nie należy też zakładać, że możliwość odliczenia będzie oznaczała automatyczne przyznanie dotacji.
Kiedy wsparcie dla gazu może być jeszcze możliwe?
Najważniejszym wyjątkiem są systemy hybrydowe, w których kocioł gazowy współpracuje z urządzeniem wykorzystującym OZE, na przykład pompą ciepła. W takim układzie gaz nie musi być jedynym źródłem ogrzewania, a część inwestycji może zostać oceniona jako element systemu wspierającego transformację energetyczną budynku.
Nie każdy zestaw urządzeń automatycznie spełnia definicję hybrydy. O kwalifikacji decydują zapisy konkretnego programu, sposób połączenia urządzeń, ich funkcja w systemie oraz wymagania techniczne. Przed zakupem należy sprawdzić w regulaminie, czy dotowane są oba urządzenia, cały układ czy tylko określone elementy.
Przy ubieganiu się o środki trzeba zweryfikować przede wszystkim:
- czy inwestycja obejmuje współpracę kotła gazowego z urządzeniem OZE, a nie tylko zakup samodzielnego kotła,
- czy wybrane urządzenia i materiały znajdują się na aktualnej Liście ZUM, jeśli wymaga tego program,
- czy budynek, dochód beneficjenta i zakres prac spełniają warunki naboru,
- czy faktury, terminy realizacji i dokumentacja techniczna odpowiadają wymaganiom instytucji przyznającej wsparcie.
Lista ZUM, czyli Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów, służy do weryfikacji produktów kwalifikujących się do wybranych form dofinansowania. Sam wpis urządzenia na liście nie gwarantuje wypłaty pieniędzy. Znaczenie mają także pozostałe warunki programu oraz data poniesienia kosztów.
Przed podpisaniem umowy z wykonawcą sprawdź regulamin konkretnego naboru i kwalifikowalność urządzenia. Programy są modyfikowane, a wcześniejsze informacje o dotacjach mogą dotyczyć już zamkniętego okresu.
Co zrobić przed podjęciem decyzji?
Najpierw sprawdź stronę właściwego Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz urząd gminy. Lokalne programy mogą mieć inne terminy i wymagania niż programy krajowe. Następnie skonsultuj zakres inwestycji z doradcą energetycznym, zwłaszcza gdy rozważasz połączenie kotła gazowego z pompą ciepła.
Jeżeli inwestycja nie została jeszcze rozpoczęta, nie zakładaj, że otrzymasz dotację na samodzielny kocioł gazowy. W aktualnych naborach większe szanse daje rozwiązanie oparte na OZE albo system hybrydowy. Jeśli prace zostały wykonane w 2024 r., sprawdź, czy mieścisz się w zasadach specjalnego naboru dotyczącego kosztów poniesionych do 31 grudnia 2024 r.
W praktyce odpowiedź brzmi więc: na nowy samodzielny kocioł gazowy dotacji zwykle już nie ma, ale mogą pozostać ulgi, programy lokalne, premie termomodernizacyjne oraz wsparcie dla układów hybrydowych. Ostateczna decyzja zawsze zależy od regulaminu naboru obowiązującego w dniu składania wniosku.
