Pracownik składa wniosek o urlop ojcowski do pracodawcy, a przedsiębiorca lub zleceniobiorca objęty ubezpieczeniem chorobowym – bezpośrednio do ZUS. Wniosek pracownika musi trafić do pracodawcy co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.
Gdzie złożyć wniosek o urlop ojcowski?
Urlop ojcowski jest związany z wypłatą zasiłku macierzyńskiego za okres tego urlopu. Miejsce złożenia dokumentów zależy od tego, z jakiego tytułu podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu.
Jeśli jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę, złóż wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego do pracodawcy. Dokument może mieć postać papierową albo elektroniczną.
Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą albo jesteś zleceniobiorcą i podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu niż umowa o pracę, wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego składasz do ZUS. Możesz zrobić to przez PUE/eZUS, pocztą albo osobiście w placówce Zakładu.
Urlop ojcowski przysługuje ojcu dziecka maksymalnie przez 2 tygodnie. Można wykorzystać go jednorazowo albo w dwóch częściach, z których każda trwa co najmniej 7 dni.
Jaka ścieżka dotyczy Twojej sytuacji?
| Forma zatrudnienia | Miejsce złożenia | Termin |
|---|---|---|
| Umowa o pracę | Pracodawca | Co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu |
| Działalność gospodarcza | ZUS | Najpóźniej przed rozpoczęciem pobierania zasiłku |
| Umowa-zlecenie lub inny tytuł ubezpieczenia | ZUS albo płatnik składek, zależnie od organizacji wypłaty zasiłków | Najpóźniej przed rozpoczęciem pobierania zasiłku |
W przypadku pracownika wniosek o urlop składasz zawsze u pracodawcy, nawet jeśli sam zasiłek wypłaca później ZUS. Jeżeli pracownik wystąpił do pracodawcy o urlop ojcowski, nie musi ponownie składać formularza ZAO tylko dlatego, że płatnikiem zasiłku jest ZUS.
Jak złożyć wniosek przez PUE/eZUS?
Osoba prowadząca działalność lub ubezpieczona z innego tytułu może przekazać dokumenty elektronicznie. W PUE/eZUS należy znaleźć usługę „Złożenie dokumentu ZAO”. Formularz ZAO jest wnioskiem o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego.
Procedura wygląda następująco:
- Zaloguj się na swoje konto PUE/eZUS.
- Przejdź do zakładki „Ubezpieczony”.
- Otwórz katalog usług i wybierz „Złożenie dokumentu ZAO”.
- Uzupełnij formularz, wskaż okres korzystania z urlopu oraz numer rachunku bankowego do wypłaty świadczenia.
- Dodaj wymagane załączniki, w szczególności dokument potwierdzający urodzenie dziecka.
- Wybierz sposób odbioru korespondencji z ZUS.
- Podpisz wniosek profilem zaufanym, podpisem osobistym, podpisem kwalifikowanym albo profilem PUE/eZUS i wyślij go elektronicznie.
Dokumenty możesz też wydrukować i przekazać osobiście lub wysłać pocztą do właściwej jednostki ZUS. ZUS wskazuje, że dokumenty można złożyć także w dowolnej placówce, która przekaże je do właściwej jednostki.
Terminy i warunek ubezpieczenia
Pracownik musi złożyć wniosek najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu ojcowskiego. Termin dotyczy każdej części urlopu, jeśli korzystasz z niego w dwóch tygodniowych odcinkach. Złożenie wniosku po tym terminie może spowodować, że pracodawca nie będzie mógł udzielić urlopu na wskazany okres.
Osoba ubezpieczona z innego tytułu powinna złożyć wniosek do ZUS najpóźniej przed rozpoczęciem pobierania zasiłku. W praktyce najlepiej zrobić to z wyprzedzeniem, aby możliwe było uzupełnienie ewentualnych braków.
Warunkiem otrzymania zasiłku jest podleganie ubezpieczeniu chorobowemu w dniu rozpoczęcia urlopu. Pracownik podlega mu obowiązkowo, natomiast przedsiębiorca i zleceniobiorca mogą być objęci nim dobrowolnie. Samo opłacanie składek emerytalnych lub zdrowotnych nie wystarcza.
Urlop ojcowski trzeba wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Przy przysposobieniu dziecka termin liczy się od uprawomocnienia postanowienia sądu i jest ograniczony także wiekiem dziecka.
Jakie dokumenty przygotować?
Zakres dokumentów zależy od sytuacji, sposobu wypłaty zasiłku i tego, czy urlop wynika z urodzenia, czy z przysposobienia dziecka. Najczęściej potrzebne są:
- Formularz ZAO – gdy wniosek o zasiłek składasz bezpośrednio do ZUS.
- Skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem.
- Formularz Z-3 – dla pracownika, gdy ZUS potrzebuje zaświadczenia płatnika składek.
- Formularz Z-3a – dla pozostałych ubezpieczonych, między innymi zleceniobiorców.
- Formularz Z-3b – dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą, osoby współpracującej lub duchownego.
- Prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu – jeśli urlop dotyczy przyjęcia dziecka na wychowanie.
Druki Z-3, Z-3a i Z-3b przekazuje zwykle płatnik składek. Przy wniosku składanym elektronicznie ZUS może wymagać ich dostarczenia osobno. Warto również podać numer rachunku bankowego, na który ma trafić zasiłek.
Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. Jeżeli ZUS odmówi wypłaty, decyzję można zaskarżyć za pośrednictwem ZUS do sądu pracy w terminie miesiąca od jej doręczenia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku nietypowej sytuacji ubezpieczeniowej lub odmowy wypłaty świadczenia warto skonsultować sprawę z ZUS albo specjalistą z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
