Składkę zdrowotną za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne opłaca gmina – wójt, burmistrz albo prezydent miasta – ale tylko wtedy, gdy opiekun nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, na przykład zatrudnienia, działalności gospodarczej, emerytury lub zgłoszenia jako członek rodziny.
Świadczenie pielęgnacyjne a ubezpieczenie zdrowotne
Ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne to dwa różne rodzaje ochrony. Składka zdrowotna daje prawo do korzystania ze świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Składki społeczne, przede wszystkim emerytalne i rentowe, wpływają natomiast na przyszłe świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych.
Osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne może zostać zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez gminę. Nie dzieje się to jednak automatycznie w każdej sytuacji. Warunkiem jest brak obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
Dlaczego świadczenie pielęgnacyjne jest „słabym” tytułem?
Tytuł ubezpieczeniowy związany ze świadczeniem pielęgnacyjnym ma charakter subsydiarny. Oznacza to, że ustępuje innym podstawom ubezpieczenia. Jeżeli opiekun może być zgłoszony do ubezpieczenia jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, pierwszeństwo ma właśnie ten sposób objęcia ochroną.
Najczęściej chodzi o zgłoszenie przez pracującego małżonka albo małżonka pobierającego emeryturę. Ubezpieczenie rodzinne może obejmować także dzieci, dzieci małżonka, dzieci przysposobione, wnuki, dzieci objęte opieką prawną lub pieczą zastępczą, a także wstępnych, takich jak rodzice i dziadkowie, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym.
Dziecko może być zgłoszone jako członek rodziny co do zasady do ukończenia 18 lat, a jeśli kontynuuje naukę – do 26 lat. Osoba z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności może korzystać z tego uprawnienia bez ograniczenia wieku.
Kiedy gmina opłaca składkę zdrowotną?
Poniższe zestawienie pokazuje, jak działa zasada pierwszeństwa innych tytułów ubezpieczenia:
| Sytuacja opiekuna | Czy gmina opłaca składkę zdrowotną? | Uwagi |
|---|---|---|
| Brak pracy, działalności, emerytury i innego tytułu | Tak | Gmina może zgłosić opiekuna po uzyskaniu wymaganego oświadczenia. |
| Praca na etacie, umowa zlecenia lub działalność gospodarcza | Nie | Ubezpieczenie wynika z zatrudnienia albo prowadzonej działalności. |
| Ubezpieczenie jako członek rodziny | Nie | Ten tytuł ma pierwszeństwo przed ubezpieczeniem związanym ze świadczeniem. |
| Emerytura, renta lub inne świadczenie dające ubezpieczenie | Nie | Opiekun podlega ubezpieczeniu z własnego tytułu. |
Kiedy może powstać luka w ubezpieczeniu?
Problem pojawia się wtedy, gdy ustaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a opiekun nie ma możliwości przejścia do innego systemu ubezpieczenia. Dotyczy to między innymi okresu oczekiwania na nowe orzeczenie o niepełnosprawności. Jeżeli świadczenie zostanie wstrzymane lub cofnięte, gmina może wyrejestrować opiekuna z ubezpieczenia za odpowiedni okres.
Ryzyko jest mniejsze, gdy opiekun pozostaje zgłoszony jako członek rodziny. W takiej sytuacji utrata świadczenia pielęgnacyjnego nie musi oznaczać utraty ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby, które nie mają takiej możliwości, powinny szybko sprawdzić w urzędzie, jaki status widnieje w zgłoszeniu do ubezpieczenia.
Każdą zmianę wpływającą na ubezpieczenie należy zgłosić organowi wypłacającemu świadczenie w ciągu 7 dni. Chodzi między innymi o podjęcie lub utratę pracy, rozpoczęcie działalności, uzyskanie emerytury, zakończenie pobierania świadczenia oraz zgłoszenie albo wyrejestrowanie członka rodziny.
Ważne: brak zgłoszenia zmiany może skutkować nieprawidłowym ubezpieczeniem w rejestrach i koniecznością wyjaśniania, za jaki okres opiekun miał prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ. W okresie przejściowym, zwłaszcza podczas oczekiwania na orzeczenie, nie należy zakładać, że ochrona przedłuży się automatycznie.
Jak zgłosić się do ubezpieczenia?
Opiekun nie zgłasza się samodzielnie do ZUS ani do NFZ. Zgłoszenia dokonuje urząd właściwy do wypłaty świadczenia, na przykład gmina albo działający w jej imieniu ośrodek świadczeń. Rola opiekuna polega na przekazaniu prawdziwych informacji i dokumentów.
Aby urząd mógł prawidłowo ustalić obowiązek ubezpieczenia, należy:
- Złożyć oświadczenie, że nie podlega się ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu.
- Podać informacje o zatrudnieniu, działalności, emeryturze, rencie i ubezpieczeniu jako członek rodziny.
- Zgłosić członków rodziny, którzy mają zostać objęci ubezpieczeniem.
- Przekazywać urzędowi każdą zmianę statusu w terminie 7 dni.
Przy składaniu dokumentów trzeba odróżnić składkę zdrowotną od składek emerytalnej i rentowych. Gmina może opłacać oba rodzaje składek, lecz każda z tych form ubezpieczenia podlega odrębnym zasadom. W razie dłuższego oczekiwania na orzeczenie lub sporu o okres podlegania ubezpieczeniu warto poprosić urząd o pisemne potwierdzenie aktualnego statusu.
