W 2026 roku nie ma nowych naborów ARiMR na wymianę całego dachu z eternitu w budynku gospodarczym. Właściciel może jednak sprawdzić w swojej gminie program usuwania azbestu, który często obejmuje demontaż, odbiór, transport i unieszkodliwienie odpadów. Zakup nowej blachy lub dachówki oraz zwykle robocizna dekarska pozostają kosztem własnym.
Gdzie szukać wsparcia w 2026 roku?
W latach 2022–2024 ARiMR prowadziła nabory finansowane z Krajowego Planu Odbudowy. Rolnik mógł otrzymać 40 zł za 1 m² wymienionego pokrycia, maksymalnie za 500 m², czyli do 20 000 zł. Program obejmował budynki służące produkcji rolniczej, między innymi obory, chlewnie, stodoły, kurniki, wiaty i garaże na maszyny rolnicze.
W 2026 roku ARiMR nie przyjmuje nowych wniosków. Późniejsze zmiany przepisów dotyczyły realizacji i rozliczania wcześniej zawartych umów, a nie uruchomienia kolejnego naboru. Jeżeli rolnik podpisał umowę w poprzednim programie, powinien sprawdzić indywidualny termin wykonania przedsięwzięcia i dokumenty wymagane do wypłaty wsparcia.
Dla osoby, która dopiero planuje usunięcie eternitu, pierwszym adresem jest urząd gminy lub miasta. Samorząd może prowadzić lokalny program finansowany ze środków własnych albo przy udziale WFOŚiGW i NFOŚiGW. Terminy, limity oraz zakres prac ustala każda gmina osobno. Niektóre programy pokrywają całość kosztów kwalifikowanych, ale nie oznacza to dopłaty do nowego pokrycia dachowego.
Co obejmuje dofinansowanie do wymiany eternitu?
Najczęściej finansowany jest etap związany z bezpiecznym usunięciem odpadu azbestowego. W zależności od regulaminu gmina może zorganizować demontaż płyt, ich zapakowanie, odbiór, transport oraz przekazanie na uprawnione składowisko. Trzeba sprawdzić, czy program obejmuje wszystkie te czynności, czy tylko odbiór eternitu wcześniej zdjętego przez specjalistyczną firmę.
| Element prac | Czy jest finansowany? | Typowe źródło wsparcia |
|---|---|---|
| Demontaż eternitu | Zależy od programu gminnego | Gmina, WFOŚiGW, NFOŚiGW |
| Odbiór, transport i unieszkodliwienie | Najczęściej tak | Program gminny |
| Zakup nowej blachy lub dachówki | Zwykle nie | Środki własne |
| Robocizna przy montażu nowego dachu | Zwykle nie | Środki własne |
| Ocieplenie dachu lub poddasza | Może być objęte odrębnym programem | Czyste Powietrze, jeśli spełnione są warunki |
Właściciel budynku gospodarczego powinien więc rozdzielić dwa zakresy. Gmina może pomóc w usunięciu niebezpiecznego odpadu, natomiast nowe pokrycie i prace dekarskie trzeba najczęściej sfinansować samodzielnie. Program Czyste Powietrze nie służy do finansowania samej wymiany blachy ani dachówki. Może natomiast obejmować ocieplenie dachu lub poddasza w budynku mieszkalnym, jeśli inwestycja spełnia warunki programu.
W przypadku budynku mieszkalnego część wydatków związanych z poprawą efektywności energetycznej można rozważyć w ramach ulgi termomodernizacyjnej. Jest to odliczenie podatkowe, a nie dotacja i dotyczy przedsięwzięć termomodernizacyjnych spełniających wymagania podatkowe. Nie należy automatycznie uznawać całego kosztu wymiany dachu za wydatek podlegający odliczeniu. Przy budynku gospodarczym ta ulga nie działa na takich samych zasadach jak przy domu mieszkalnym, dlatego przed rozliczeniem trzeba skonsultować sytuację z doradcą podatkowym.
Jak uzyskać wsparcie krok po kroku?
Procedura zależy od regulaminu konkretnej gminy, ale bezpieczny schemat działania wygląda następująco:
- Ustal, gdzie znajduje się azbest. Spisz budynki, rodzaj pokrycia i przybliżoną powierzchnię. Zwróć uwagę, czy eternit występuje na całym dachu, czy tylko na jego części.
- Sprawdź obowiązek inwentaryzacyjny. Informację o wyrobach zawierających azbest składa się w gminie. Coroczny termin przypada co do zasady na 31 stycznia, dlatego warto potwierdzić w urzędzie aktualny formularz i sposób złożenia dokumentu.
- Zapytaj gminę o nabór. Ustal, czy program obejmuje budynki gospodarcze, demontaż, sam odbiór, transport i utylizację oraz jaki jest termin składania wniosków.
- Złóż wniosek przed rozpoczęciem prac. Rozpoczęcie demontażu przed zawarciem umowy może wykluczyć koszt z programu. Nie zamawiaj prac na własną rękę, dopóki nie poznasz zasad określonych przez gminę.
- Wybierz wyspecjalizowaną firmę. Wykonawca powinien zabezpieczyć teren, prawidłowo zapakować odpady, zapewnić transport i przekazać dokumenty potwierdzające ich legalne zagospodarowanie.
- Rozlicz zadanie. Zachowaj umowę, protokół wykonania prac, potwierdzenie odbioru odpadu oraz dokumenty wymagane przez urząd. Dopiero po prawidłowym rozliczeniu można uznać procedurę za zakończoną.
Gmina może wymagać między innymi dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości, informacji o ilości azbestu, zdjęć pokrycia, oświadczenia o zgodności danych oraz zgody współwłaścicieli. Nie ma jednego ogólnopolskiego zestawu dokumentów dla wszystkich naborów, dlatego aktualną listę trzeba pobrać ze strony właściwego urzędu.
Jakie budynki gospodarcze mogą być objęte programem?
Lokalne programy mogą obejmować obiekty wykorzystywane do produkcji rolnej. W przypadku dawnych naborów ARiMR katalog obejmował między innymi:
- obory, chlewnie, stajnie i owczarnie;
- kurniki i inne budynki przeznaczone do utrzymywania drobiu;
- stodoły, magazyny oraz wiaty na zboże, siano, słomę lub maszyny;
- garaże służące do przechowywania ciągników i urządzeń rolniczych;
- budynki wielofunkcyjne, w których prowadzona jest produkcja rolna.
Gmina może przyjąć szersze albo węższe zasady. Sam fakt, że obiekt jest nazywany budynkiem gospodarczym, nie przesądza jeszcze o przyznaniu pomocy. Znaczenie ma jego rzeczywiste przeznaczenie oraz treść lokalnego regulaminu.
Jakie obowiązki dotyczą właściciela eternitu?
Posiadacz wyrobów zawierających azbest powinien ująć je w wymaganej inwentaryzacji i przekazywać informację do właściwego urzędu. Termin 31 stycznia dotyczy informacji składanej za poprzedni rok. Jeśli nie masz pewności, czy dokument został złożony, najlepiej od razu skontaktować się z gminą.
Program usuwania azbestu zakłada jego całkowite wyeliminowanie do 31 grudnia 2032 roku. Nie oznacza to jednak, że właściciel może samodzielnie zdjąć płyty i wywieźć je na własną rękę.
Nie demontuj eternitu samodzielnie. Uszkodzenie płyt może uwolnić włókna azbestowe, które stanowią zagrożenie dla zdrowia. Prace powinien wykonać podmiot mający wymagane przygotowanie i organizujący transport odpadów zgodnie z przepisami. Zakopanie, porzucenie albo przekazanie eternitu nieuprawnionej osobie może skutkować karami administracyjnymi, finansowymi, a w poważniejszych przypadkach także odpowiedzialnością karną.
Jeżeli dach jest częściowo pokryty eternitem, wsparcie może obejmować tę część, ale nie zawsze oznacza to zgodę na pozostawienie azbestu na pozostałej połaci. W dawnych zasadach dla budynków rolniczych wymagano, aby po zakończeniu inwestycji na danym budynku nie pozostało pokrycie azbestowe. Ostatecznie rozstrzyga regulamin programu, z którego korzystasz.
Najbezpieczniejsza strategia w 2026 roku to rozpoczęcie od urzędu gminy, sprawdzenie lokalnego naboru i złożenie wniosku przed rozpoczęciem prac. Wsparcie najczęściej obejmuje utylizację eternitu, a koszt nowego dachu trzeba zaplanować osobno.
Informacje o naborach, terminach i kosztach kwalifikowanych mogą różnić się między gminami. Przed rozpoczęciem prac sprawdź aktualny regulamin w urzędzie gminy lub miasta.
