Dodatek energetyczny – dla kogo jest przeznaczony?

„Dodatek energetyczny” nie jest dziś jedną, jednoznaczną nazwą świadczenia. Najczęściej chodzi o ryczałt energetyczny z ZUS albo okresowy bon energetyczny przyznawany przez gminę. Ryczałt zależy od statusu kombatanta lub osoby represjonowanej, a bon – od dochodu gospodarstwa domowego i zasad konkretnego naboru.

Ryczałt energetyczny czy bon energetyczny?

Nie należy utożsamiać tych świadczeń. Ryczałt energetyczny wynika z przepisów dotyczących kombatantów i osób represjonowanych. Bon energetyczny był natomiast czasową pomocą socjalną dla gospodarstw o określonych dochodach. Progi, terminy naboru i wysokość bonu mogą zmieniać się wraz z przepisami, dlatego przed złożeniem wniosku trzeba sprawdzić aktualne informacje na portalu gov.pl albo w gminie.

Kto może otrzymać ryczałt energetyczny?

Ryczałt energetyczny przysługuje osobom należącym do ściśle określonych grup. Sam wiek, pobieranie emerytury lub wysoki koszt rachunków nie wystarczą do jego przyznania. Dochód nie decyduje o prawie do tego świadczenia, ale trzeba udokumentować status wynikający z przepisów.

Do osób mogących uzyskać ryczałt należą między innymi:

• Kombatanci i inne osoby uprawnione na podstawie przepisów o kombatantach oraz osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
• Osoby represjonowane, jeżeli mają dokument potwierdzający okres działalności lub represji.
• Żołnierze zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach pozyskiwania rud uranu albo batalionach budowlanych.
• Wdowy i wdowcy po osobach uprawnionych, jeżeli pobierają emeryturę lub rentę i spełniają warunki określone w przepisach.
• Wdowy po żołnierzach przymusowo zatrudnianych, jeśli posiadają wymagane potwierdzenie uprawnień.

Ryczałt jest wypłacany co miesiąc, zwykle razem z emeryturą albo rentą. Jego wysokość jest waloryzowana i ogłaszana co roku przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Kwota podana w materiałach dotyczących 2025 roku wynosiła 312,71 zł miesięcznie. Przy aktualnym wniosku należy sprawdzić bieżącą stawkę, ponieważ zmienia się ona od 1 marca danego roku.

Jakie warunki obowiązywały przy bonie energetycznym?

Bon energetyczny był świadczeniem skierowanym do gospodarstw domowych o niższych dochodach. W naborze dotyczącym drugiej połowy 2024 roku próg wynosił 2500 zł miesięcznie dla gospodarstwa jednoosobowego oraz 1700 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym. Były to wartości odnoszące się do zasad tego konkretnego programu, a nie uniwersalne progi obowiązujące w każdym kolejnym roku.

Przekroczenie limitu nie zawsze wykluczało wypłatę. Stosowano zasadę „złotówka za złotówkę”, czyli pomniejszenie świadczenia o kwotę przekroczenia kryterium. Jeżeli po takim pomniejszeniu należność była niższa niż ustawowe minimum, świadczenie mogło nie zostać wypłacone.

Bon miał charakter czasowy i jednorazowy. Wysokość zależała między innymi od liczby osób w gospodarstwie oraz od tego, czy główne źródło ogrzewania zasilane energią elektryczną zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Nabór za 2024 rok zakończył się 30 września 2024 roku. Nie oznacza to automatycznego prawa do bonu w kolejnych latach.

Jak złożyć wniosek?

Najpierw ustal, z którego programu chcesz skorzystać. Pomocne są następujące kroki:

1. Sprawdź, czy masz status kombatanta, osoby represjonowanej albo innej osoby wskazanej w przepisach o ryczałcie energetycznym.
2. Jeżeli tak, przygotuj dokumenty potwierdzające ten status i skieruj sprawę do ZUS.
3. Jeżeli szukasz pomocy zależnej od dochodu, sprawdź, czy trwa nabór do bonu energetycznego lub innego aktualnego programu osłonowego.
4. Zweryfikuj próg dochodowy, wymagane dokumenty i termin w urzędzie gminy albo na gov.pl.
5. Złóż wniosek we właściwej instytucji i zachowaj potwierdzenie jego przekazania.

Wniosek o ryczałt w ZUS

Wniosek o ryczałt składa się na formularzu ZUS-ERK. Można go przekazać w placówce ZUS, przesłać pocztą albo – jeśli dana procedura na to pozwala – złożyć elektronicznie. Do formularza trzeba dołączyć dokument potwierdzający uprawnienie.

W zależności od sytuacji może to być:

• decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzająca działalność kombatancką lub represje,
• decyzja potwierdzająca uprawnienia wdowy albo wdowca po osobie uprawnionej,
• zaświadczenie właściwego organu wojskowego o przymusowym zatrudnieniu,
• dokument dotyczący uprawnień wdowy po żołnierzu przymusowo zatrudnianym.

Wniosek o ryczałt można złożyć w dowolnym momencie roku. Jeżeli nie masz pewności, czy posiadane dokumenty potwierdzają status uprawniający do świadczenia, informacji udzieli ZUS albo Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Wniosek o bon w gminie

Bon energetyczny obsługuje urząd gminy lub miasta, a w niektórych miejscowościach wykonuje to ośrodek pomocy społecznej. Wniosek składa się osobiście, pocztą lub elektronicznie przez ePUAP, jeżeli dana procedura przewiduje taką możliwość.

Do przygotowania mogą być potrzebne dane członków gospodarstwa domowego, informacje o dochodach, numer rachunku bankowego oraz dane dotyczące źródła ogrzewania. Zakres dokumentów zależy od konkretnego naboru. W przypadku kolejnego programu nie należy bezpośrednio kopiować formularzy ani terminów z poprzedniej edycji.

Na co uważać?

Nie składaj wniosku o ryczałt energetyczny w gminie ani wniosku o bon energetyczny w ZUS. Sprawdzaj informacje wyłącznie na stronach gov.pl, zus.pl oraz w urzędzie właściwym dla miejsca zamieszkania. Zachowaj ostrożność wobec stron obiecujących szybkie wypłaty za podanie danych osobowych, numeru rachunku lub opłacenie „przygotowania wniosku”.