Nie. Składka zdrowotna od świadczenia pielęgnacyjnego nie jest podzielna proporcjonalnie, na przykład za 10 dni lub połowę miesiąca. Jest związana z podleganiem ubezpieczeniu w danym miesiącu i opłaca się ją za pełny miesiąc, którego dotyczy prawo do świadczenia.
Na jakiej zasadzie gmina opłaca składkę?
Osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne może podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, na przykład zatrudnienia, działalności gospodarczej albo prawa do emerytury. Obowiązek zgłoszenia i opłacania składki realizuje gmina, zwykle za pośrednictwem MOPS lub innego właściwego ośrodka.
Podstawę stanowią przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności regulacje dotyczące osób pobierających świadczenia opiekuńcze. W praktyce obowiązek powstaje, gdy łącznie występują następujące okoliczności:
- osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne
- nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu
- gmina zgłasza ją do ubezpieczenia i rozlicza składkę
- ubezpieczenie obejmuje miesiące, w których istnieje prawo do świadczenia
Nie oznacza to jednak, że świadczeniobiorca otrzymuje składkę do ręki albo może samodzielnie podzielić ją między kilka okresów. Składka jest rozliczana przez gminę w dokumentach ubezpieczeniowych, a jej istnienie zależy od trwania tytułu do ubezpieczenia.
Dlaczego przy zmianie świadczenia może powstać luka ubezpieczeniowa?
Problem pojawia się przy przejściu ze świadczenia pielęgnacyjnego na świadczenie wspierające. Osoba wymagająca opieki może uzyskać świadczenie wspierające z datą wcześniejszą niż data wydania decyzji, jeżeli wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia i późniejszy wniosek o świadczenie zostały złożone w terminach przewidzianych w przepisach. W takim przypadku opiekun może być zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za okres wsteczny.
Zwrot świadczenia ma wpływ na ubezpieczenie. Jeżeli MOPS uchyli prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za wcześniejsze miesiące, koryguje również zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego za ten okres. Składka nie zostaje wtedy „przeniesiona” na inny tytuł ani rozliczona częściowo.
Na powstanie luki wpływają przede wszystkim:
- zwrot świadczenia pielęgnacyjnego za miesiące poprzedzające przyznanie świadczenia wspierającego
- wycofanie przez MOPS zgłoszenia opiekuna do ubezpieczenia za ten sam okres
- różnica między datą, od której przyznano świadczenie wspierające, a datą złożenia właściwego wniosku
- ograniczenie wynikające z art. 73 pkt 10c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
Zgodnie z tym przepisem obowiązek ubezpieczenia opiekuna osoby pobierającej świadczenie wspierające powstaje od dnia wskazanego we wniosku jako dzień rozpoczęcia osobistej opieki, ale nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku. Oznacza to, że ZUS nie zawsze może objąć opiekuna ubezpieczeniem za cały okres, za który wypłacono świadczenie wspierające.
Przykładowo, opiekun może zwrócić świadczenie pielęgnacyjne za styczeń–sierpień, ponieważ osoba wymagająca opieki uzyskała świadczenie wspierające z wyrównaniem od stycznia. Jeżeli wniosek pozwalający objąć opiekuna ubezpieczeniem został złożony dopiero później, MOPS może cofnąć wcześniejsze ubezpieczenie, a ZUS nie będzie mógł ustanowić go za cały okres wsteczny. W rejestrach NFZ może wtedy powstać luka obejmująca kilka miesięcy.
Nie chodzi więc o podział jednej składki na części. Problem polega na tym, że po korekcie dokumentów znika wcześniejszy tytuł do ubezpieczenia, a nowy tytuł zaczyna działać dopiero od daty dopuszczonej przez przepisy. Sama wypłata świadczenia wspierającego za wcześniejszy okres nie zawsze wystarcza do uzyskania ubezpieczenia za ten sam czas.
Co sprawdzić przy zmianie świadczeń?
Przed zwrotem świadczenia pielęgnacyjnego warto ustalić, od jakiej daty MOPS cofnie zgłoszenie do ubezpieczenia oraz od kiedy ZUS może objąć opiekuna nowym tytułem. Status ubezpieczenia można zweryfikować w ZUS i NFZ, a rozbieżności dotyczące konkretnych miesięcy wyjaśnić z MOPS.
Składka zdrowotna od świadczenia pielęgnacyjnego jest miesięczna i nie podlega proporcjonalnemu podziałowi. Przy zmianie świadczeń trzeba osobno sprawdzić ciągłość ubezpieczenia, ponieważ zwrot świadczenia pielęgnacyjnego może spowodować wsteczne wyrejestrowanie opiekuna.
Artykuł ma charakter informacyjny. W indywidualnej sprawie dotyczącej okresu ubezpieczenia należy uzyskać wyjaśnienia w MOPS, ZUS lub właściwym oddziale NFZ.
