Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron nie powoduje natychmiastowej utraty ubezpieczenia zdrowotnego. Prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ trwa jeszcze przez 30 dni od dnia ustania stosunku pracy. Dotyczy to także sytuacji, gdy umowę zakończono za wypowiedzeniem albo wygasła z innej przyczyny.
Co oznacza 30-dniowy okres ochronny?
Po zakończeniu zatrudnienia pracodawca wyrejestrowuje pracownika z ubezpieczeń w ZUS. Samo wyrejestrowanie nie oznacza jednak, że tego samego dnia tracisz dostęp do publicznej opieki zdrowotnej. Przez 30 dni od ustania obowiązku ubezpieczenia możesz korzystać ze świadczeń na dotychczasowych zasadach.
Okres ten obejmuje między innymi wizyty lekarskie, leczenie szpitalne oraz refundację leków. Nie jest to jednak dodatkowy czas ubezpieczenia bez ograniczeń. Przed upływem 30 dni trzeba uzyskać nowy tytuł do ubezpieczenia, na przykład przez rejestrację w urzędzie pracy, zgłoszenie przez członka rodziny albo zawarcie umowy z NFZ.
Tryb rozwiązania umowy – porozumienie stron, wypowiedzenie lub wygaśnięcie – nie zmienia długości okresu ochronnego. Decydujące znaczenie ma dzień ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
Ubezpieczenie zdrowotne i chorobowe to dwa różne rodzaje ochrony. Zdrowotne daje dostęp do leczenia finansowanego przez NFZ. Chorobowe wiąże się przede wszystkim ze świadczeniami pieniężnymi, takimi jak zasiłek chorobowy podczas niezdolności do pracy. Zachowanie prawa do leczenia przez 30 dni nie oznacza automatycznie prawa do zasiłku chorobowego.
Jak zachować ubezpieczenie po upływie 30 dni?
Jeżeli w tym czasie nie podejmiesz nowej pracy, wybierz rozwiązanie, które zapewni Ci kolejny tytuł do ubezpieczenia. Najczęściej bierze się pod uwagę trzy możliwości:
| Sposób | Wymogi | Koszt |
|---|---|---|
| Rejestracja w urzędzie pracy | Uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Prawo do ubezpieczenia nie zależy od przyznania zasiłku dla bezrobotnych. | Brak składki opłacanej samodzielnie. Składkę finansuje urząd pracy. |
| Zgłoszenie jako członek rodziny | Zgłoszenia dokonuje osoba objęta ubezpieczeniem, na przykład pracujący małżonek. | Brak dodatkowej składki za samo zgłoszenie członka rodziny. |
| Dobrowolne ubezpieczenie w NFZ | Brak innego tytułu do ubezpieczenia, miejsce zamieszkania w Polsce, umowa z NFZ i zgłoszenie w ZUS. | Samodzielna miesięczna składka. Przy dłuższej przerwie może pojawić się opłata dodatkowa, której wysokość trzeba potwierdzić w NFZ. |
Urząd pracy
Rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jest zwykle najprostszą drogą do zachowania ciągłości ochrony. Po uzyskaniu statusu osoby bezrobotnej urząd zgłasza Cię do ubezpieczenia i opłaca składkę. Z ochrony mogą korzystać także zgłoszeni członkowie rodziny.
Pani Asia i pani Kasia zakończyły pracę tego samego dnia. Asia przed upływem 30 dni zarejestrowała się w urzędzie pracy, dlatego zachowała dostęp do świadczeń NFZ. Kasia nie podjęła żadnych działań. Po dwóch miesiącach, gdy potrzebowała lekarza i leków, nie miała już aktywnego tytułu do ubezpieczenia i musiała pokryć koszty prywatnie.
Ubezpieczenie przez członka rodziny
Jeżeli nie pracujesz, możesz zostać zgłoszony do ubezpieczenia przez osobę, która sama podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dotyczy to między innymi:
- małżonka, który ma własny tytuł do ubezpieczenia;
- dzieci, w tym dzieci przysposobionych, do czasu ustania prawa do zgłoszenia;
- wnuków, jeśli spełniają warunki określone w przepisach;
- rodziców lub dziadków, gdy pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym i przepisy pozwalają na ich zgłoszenie.
Szczegółowe warunki zależą od pokrewieństwa i sytuacji osoby zgłaszanej. Samo pozostawanie bez pracy nie wystarcza, aby uzyskać ochronę przez członka rodziny, dlatego zgłoszenie powinno zostać formalnie przekazane płatnikowi składek.
Jak zawrzeć dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w NFZ?
Dobrowolne ubezpieczenie jest rozwiązaniem dla osoby, która nie ma pracy ani innego tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia. Wiąże się z comiesięcznym opłacaniem składki. Jej wysokość zmienia się wraz z podstawą wymiaru, dlatego aktualną kwotę oraz ewentualną opłatę dodatkową za przerwę w ubezpieczeniu należy ustalić w NFZ.
Formalności przebiegają w następującej kolejności:
- Złóż wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w oddziale wojewódzkim NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania.
- Podpisz umowę z NFZ po zaakceptowaniu wniosku. Jeżeli wystąpiła dłuższa przerwa w ubezpieczeniu, urząd może określić dodatkową opłatę.
- W ciągu 7 dni od podpisania umowy złóż w ZUS formularz ZUS ZZA, czyli zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego.
- Opłacaj składki do 20. dnia następnego miesiąca za miesiąc, którego dotyczą. Zachowuj potwierdzenia wpłat, ponieważ mogą być potrzebne przy potwierdzaniu prawa do świadczeń.
Dobrowolne ubezpieczenie nie działa wstecz za okres, w którym nie miałeś żadnego tytułu do ubezpieczenia. Dlatego nie czekaj do ostatniego dnia 30-dniowego okresu ochronnego. Wniosek możesz przygotować wcześniej, aby ograniczyć ryzyko przerwy w dostępie do świadczeń.
Najważniejszy termin to 30 dni od rozwiązania umowy. W tym czasie ochrona jeszcze działa, ale po jego upływie potrzebujesz nowego tytułu do ubezpieczenia. Najczęściej będzie to rejestracja w urzędzie pracy, zgłoszenie przez członka rodziny albo dobrowolna umowa z NFZ.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani administracyjnej. Aktualne warunki dobrowolnego ubezpieczenia, wysokość składki i ewentualnej opłaty dodatkowej potwierdź w NFZ lub ZUS.
