Czy wspólnoty mieszkaniowe dostaną dodatek węglowy?

Nie. Wspólnota mieszkaniowa jako podmiot nie otrzymuje dodatku węglowego. Świadczenie przysługuje gospodarstwu domowemu, a mieszkaniec może złożyć indywidualny wniosek, jeśli budynek jest ogrzewany w sposób spełniający warunki ustawy.

Kto może otrzymać dodatek węglowy?

Beneficjentem dodatku jest osoba należąca do gospodarstwa domowego, a nie właściciel budynku, wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia ani firma obsługująca kotłownię. Gospodarstwo domowe może być jednoosobowe albo wieloosobowe, gdy wspólnie zamieszkują i gospodarują w nim osoby spokrewnione lub niespokrewnione.

Wspólnota może więc organizować zakup opału, rozliczać koszty ogrzewania i pobierać zaliczki, ale nie składa zbiorowego wniosku o świadczenie w imieniu mieszkańców. Każde gospodarstwo domowe musi wystąpić o dodatek osobno. W 2022 roku świadczenie wynosiło 3000 zł.

Kiedy mieszkaniec wspólnoty spełnia warunki?

Samo mieszkanie w bloku ogrzewanym węglem nie wystarcza. Znaczenie ma sposób dostarczania ciepła. Przepisy rozróżniają lokalną sieć ciepłowniczą, zasilaną z kotłowni obsługującej budynek lub kilka budynków, oraz miejską sieć ciepłowniczą.

Wniosek może być uzasadniony, gdy ciepło pochodzi z lokalnej kotłowni lub lokalnej sieci ciepłowniczej, a mieszkańcy ponoszą koszty opału w ramach rozliczeń ze wspólnotą. Nie chodzi przy tym o własność kotłowni, lecz o rzeczywisty sposób ogrzewania budynku i jego status w ewidencji.

Podstawowe warunki, które powinny być spełnione, to:

• Głównym źródłem ciepła jest kocioł, piec, kominek, koza albo inne urządzenie na paliwo stałe.
• Wykorzystywane paliwo to węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierający co najmniej 85% węgla kamiennego.
• Źródło ogrzewania zostało zgłoszone lub wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.
• Budynek jest ogrzewany przez lokalną kotłownię lub lokalną sieć ciepłowniczą, a nie przez miejską sieć ciepłowniczą.

Miejska sieć ciepłownicza wykluczała prawo do dodatku węglowego. Jeżeli ciepło kupowane jest od przedsiębiorstwa ciepłowniczego działającego w miejskim systemie, mieszkaniec nie spełniał warunku dotyczącego lokalnego źródła ciepła. Inaczej oceniano kotłownię należącą do wspólnoty, zarządcy albo obsługującą bezpośrednio kilka pobliskich budynków.

W przypadku ogrzewania przez lokalną sieć do wniosku należało dołączyć oświadczenie właściciela lub zarządcy budynku potwierdzające sposób ogrzewania zgodny z wpisem lub zgłoszeniem w CEEB. Właściciel lokalu nie musiał być osobą uprawnioną. Znaczenie miało faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego pod danym adresem.

Czy wspólnota może żądać oddania dodatku?

Nie. Przepisy przyznawały świadczenie gospodarstwu domowemu i nie nakładały na beneficjenta obowiązku przekazania pieniędzy wspólnocie ani zarządcy. Uchwała wspólnoty nie może zmienić beneficjenta świadczenia ani stworzyć obowiązku automatycznej wpłaty całej kwoty na konto wspólnoty.

Wspólnota może ustalać zaliczki na ogrzewanie lub podejmować uchwały dotyczące pokrywania kosztów nieruchomości wspólnej. Są to jednak odrębne należności. Nie oznacza to, że zarządca może uznać dodatek za własność wspólnoty albo żądać jego zwrotu tylko dlatego, że mieszkańcy korzystają ze wspólnej kotłowni.

Przekazanie dodatku na rachunek wspólnoty mogło nastąpić wyłącznie z dobrowolnej decyzji mieszkańca. Sam fakt wpisania rachunku wspólnoty we wniosku nie oznaczał ustawowego obowiązku przekazania świadczenia.

Jeżeli zarządca straszy mieszkańca sądem wyłącznie dlatego, że ten zachował przyznany dodatek, warto poprosić o przedstawienie żądania na piśmie i wskazanie jego podstawy prawnej. W razie oficjalnego wezwania przedsądowego lub sporu o zaliczki potrzebna może być konsultacja z prawnikiem. Nie należy jednak mylić dobrowolnej wpłaty na koszty ogrzewania z obowiązkiem oddania dodatku.

Jak złożyć wniosek?

Wniosek składa członek gospodarstwa domowego w gminie właściwej dla miejsca zamieszkania. Przy ogrzewaniu przez lokalną sieć ciepłowniczą mieszkaniec powinien wcześniej uzyskać od zarządcy oświadczenie o sposobie ogrzewania budynku. Dokument powinien wskazywać lokalną kotłownię lub sieć oraz rodzaj paliwa zgodny z informacjami w CEEB.

Procedura wygląda następująco:

1. Poproś zarządcę lub właściciela budynku o oświadczenie dotyczące źródła i sposobu ogrzewania.
2. Sprawdź, czy źródło ciepła zostało zgłoszone lub wpisane do CEEB.
3. Wypełnij wniosek jako osoba reprezentująca swoje gospodarstwo domowe.
4. Złóż dokument w urzędzie gminy albo jednostce upoważnionej do obsługi świadczenia.

Odmowa wydania oświadczenia przez zarządcę mogła uniemożliwić skompletowanie wniosku, dlatego warto wystąpić o dokument pisemnie. Gmina mogła wezwać wnioskodawcę do wyjaśnień lub przeprowadzić wywiad środowiskowy, gdy informacje o źródle ogrzewania albo liczbie gospodarstw budziły wątpliwości.

Wspólnota czy mieszkaniec – komu przysługuje świadczenie?

Najważniejsze rozróżnienie jest proste: wspólnota może zarządzać kotłownią i rozliczać koszty, ale dodatek węglowy przysługuje gospodarstwu domowemu. Przekazanie pieniędzy wspólnocie może być dobrowolną wpłatą mieszkańca, lecz nie obowiązkiem wynikającym z samego faktu otrzymania świadczenia.

Artykuł ma charakter informacyjny. Przy ocenie konkretnej sytuacji należy uwzględnić treść obowiązujących przepisów oraz dokumenty dotyczące źródła ogrzewania i rozliczeń wspólnoty.