Na zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego masz 7 dni od powstania prawa do takiego zgłoszenia. Formalność jest bezpłatna i nie zwiększa składki zdrowotnej, ale trzeba ją wykonać u właściwego płatnika składek, najczęściej na formularzu ZUS ZCNA. Zgłoszenie nie działa bezterminowo – po zmianie pracodawcy lub tytułu ubezpieczenia należy ponowić procedurę.
Kogo można zgłosić do ubezpieczenia?
Ubezpieczenie zdrowotne członka rodziny w ramach NFZ obejmuje osoby wskazane w zamkniętym katalogu. Nie można zgłosić dowolnego krewnego ani partnera pozostającego w związku nieformalnym.
| Kategoria członka rodziny | Warunki i ograniczenia wiekowe | Wymóg wspólnego gospodarstwa |
|---|---|---|
| Dzieci | Dziecko własne, dziecko małżonka, przysposobione, wnuk, a także dziecko obce objęte opieką, rodziną zastępczą lub rodzinnym domem dziecka. Do 18. roku życia, a jeśli się uczy – do ukończenia 26 lat. Przy znacznym stopniu niepełnosprawności limit wieku nie obowiązuje. | Nie |
| Małżonek | Mąż lub żona, którzy nie mają własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. | Nie |
| Wstępni | Rodzice i dziadkowie pozostający z osobą ubezpieczoną we wspólnym gospodarstwie domowym. | Tak |
Wspólne gospodarstwo domowe oznacza zwykle wspólny budżet i współpracę w codziennych sprawach, takich jak zakupy czy przygotowywanie posiłków. Wspólny adres może to potwierdzać, ale różne adresy zameldowania nie wykluczają automatycznie takiej relacji. Każdy przypadek może wymagać indywidualnej oceny.
Osoby zgłaszanej nie obejmuje się jako członka rodziny, jeżeli ma własny tytuł do ubezpieczenia, na przykład z umowy o pracę, umowy zlecenia, działalności gospodarczej albo rejestracji jako osoba bezrobotna.
Jak zgłosić członka rodziny krok po kroku?
Najpierw ustal, kto jest płatnikiem Twoich składek. To od niego zależy, gdzie przekażesz dane członka rodziny:
- Sprawdź, czy osoba spełnia definicję członka rodziny i nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia.
- Przygotuj jej dane, przede wszystkim imię, nazwisko, numer PESEL oraz informacje potrzebne do ustalenia pokrewieństwa i okresu zgłoszenia.
- Przekaż dane płatnikowi składek w ciągu 7 dni od powstania obowiązku zgłoszenia.
- Jeśli jesteś pracownikiem lub zleceniobiorcą, złóż zgłoszenie u pracodawcy albo zleceniodawcy. Płatnik przekaże je do ZUS na formularzu ZUS ZCNA.
- Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, dokonaj zgłoszenia w ZUS, korzystając z formularza ZUS ZCNA.
- Jeśli jesteś zarejestrowaną osobą bezrobotną, zgłoś członka rodziny w urzędzie pracy.
Przed złożeniem zgłoszenia sprawdź następujące kwestie:
- Czy osoba nie pracuje na podstawie umowy, która daje własne ubezpieczenie zdrowotne?
- Czy nie prowadzi działalności gospodarczej?
- Czy nie jest zarejestrowana jako bezrobotna?
- Czy nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, na przykład z pobieranej renty lub świadczenia?
Jeżeli ubezpieczasz się dobrowolnie, procedura może wymagać wcześniejszego zawarcia umowy z NFZ, a następnie zgłoszenia członka rodziny w ZUS. Osoby ubezpieczone przez uczelnię jako studenci lub doktoranci nie mogą zgłaszać członków rodziny w opisanym trybie.
Kiedy trzeba zgłosić albo wyrejestrować członka rodziny?
Termin 7 dni dotyczy zarówno zgłoszenia, jak i wyrejestrowania. Trzeba zareagować na zmianę sytuacji swojej lub osoby objętej ubezpieczeniem.
- Urodzenie dziecka lub nadanie mu numeru PESEL może wymagać zgłoszenia dziecka do ubezpieczenia.
- Utrata pracy przez małżonka lub zakończenie jego umowy może oznaczać konieczność ponownego zgłoszenia.
- Podjęcie pracy przez zgłoszonego członka rodziny wymaga jego wyrejestrowania.
- Rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rejestracja w urzędzie pracy również może stworzyć własny tytuł do ubezpieczenia.
- Zmiana pracodawcy lub formy zatrudnienia osoby ubezpieczonej wymaga ponownego zgłoszenia członków rodziny.
Przykładowo, jeśli małżonek zgłoszony wcześniej przez pracodawcę podejmie pracę na umowę zlecenia, uzyskuje własny tytuł do ubezpieczenia. Po zakończeniu tej umowy może jednak ponownie wymagać zgłoszenia jako członek rodziny.
Co dzieje się po zmianie pracy?
Zgłoszenie członka rodziny nie jest dożywotnie. Gdy zmieniasz pracodawcę, poprzedni płatnik wyrejestrowuje Cię z ubezpieczenia, a wraz z Tobą tracą zgłoszenie członkowie rodziny. U nowego pracodawcy trzeba przekazać ich dane ponownie, nawet jeśli wcześniej byli zgłoszeni przez wiele lat.
Jeżeli zgłoszenie nie zostanie wykonane, a osoba skorzysta ze świadczeń bez potwierdzonego prawa do ubezpieczenia, może powstać obowiązek pokrycia kosztów leczenia. Dlatego zmianę pracy, zakończenie działalności, podjęcie zatrudnienia przez członka rodziny lub utratę przez niego własnego tytułu trzeba zgłaszać w terminie 7 dni.
NFZ a prywatny pakiet medyczny
Zgłoszenie członka rodziny do NFZ daje prawo do korzystania ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Nie jest tym samym co prywatny abonament medyczny ani prywatna polisa zdrowotna.
Prywatne pakiety mają własne regulaminy i często pozwalają objąć ochroną partnera w związku nieformalnym albo rodzica, który nie prowadzi z ubezpieczonym wspólnego gospodarstwa domowego. Takie zasady nie zmieniają jednak ustawowego katalogu osób, które można zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ.
Najważniejsze działanie to przekazanie danych właściwemu płatnikowi w ciągu 7 dni. Po każdej zmianie pracy lub statusu ubezpieczenia sprawdź, czy zgłoszenie członków rodziny trzeba złożyć ponownie.
Artykuł ma charakter informacyjny. W indywidualnej sprawie należy sprawdzić aktualne wymagania ZUS, NFZ lub właściwego płatnika składek.
