Tabela rozmiarów łożysk tocznych – jak czytać oznaczenia?

Tabela rozmiarów łożysk tocznych opiera się na trzech wymiarach: d × D × B, czyli średnicy wewnętrznej, średnicy zewnętrznej i szerokości. Oznaczenie 6203 oznacza łożysko serii 62 z otworem o średnicy 17 mm, a jego wymiary wynoszą 17 × 40 × 12 mm.

Jak czytać wymiary łożyska?

Wymiary łożysk kulkowych podaje się zwykle w milimetrach w kolejności d × D × B. Taki zapis pozwala sprawdzić, czy element pasuje jednocześnie do wału i oprawy.

• d – średnica wewnętrzna, czyli średnica otworu w pierścieniu wewnętrznym.
• D – średnica zewnętrzna, mierzona na pierścieniu zewnętrznym.
• B – szerokość łożyska, czyli odległość między jego bocznymi powierzchniami.

Przykładowo zapis 10 × 30 × 9 mm oznacza łożysko z otworem o średnicy 10 mm, średnicą zewnętrzną 30 mm i szerokością 9 mm. Wymiary nominalne są standaryzowane, co ułatwia wymianę elementów różnych producentów. Dla łożysk poprzecznych punktem odniesienia jest między innymi norma DIN 625.

Co oznaczają cyfry w symbolu łożyska?

Symbol łożyska składa się z oznaczenia serii oraz kodu średnicy otworu. W symbolu 6203 pierwsze dwie cyfry wskazują serię konstrukcyjną, a dwie ostatnie określają średnicę otworu.

Kolejność odczytywania podstawowego symbolu wygląda następująco:

1. Rozpoznaj serię – w symbolu 6203 zapis „62” oznacza serię łożyska kulkowego zwykłego.
2. Odczytaj kod otworu – zapis „03” odpowiada średnicy wewnętrznej 17 mm.

Dla kodów od 00 do 03 stosuje się ustalone wartości. W praktyce oznaczają one:

• 00 – otwór o średnicy 10 mm.
• 01 – otwór o średnicy 12 mm.
• 02 – otwór o średnicy 15 mm.
• 03 – otwór o średnicy 17 mm.

Od kodu 04 średnicę otworu najczęściej oblicza się, mnożąc kod przez 5. Przykład: kod 04 oznacza 20 mm, a kod 06 – 30 mm. Litery i dodatkowe symbole po oznaczeniu podstawowym mogą informować między innymi o rodzaju uszczelnienia, luzie wewnętrznym lub wykonaniu materiałowym, dlatego ich znaczenie należy sprawdzać w katalogu konkretnego producenta.

Tabela rozmiarów łożysk tocznych

Poniższe zestawienie obejmuje popularne łożyska kulkowe zwykłe z serii 6000, 6200 i 6300. Wymiary podano w milimetrach w kolejności d × D × B.

Seria 6000 ma zwykle mniejszą średnicę zewnętrzną i szerokość niż seria 6200 dla tego samego otworu. Seria 6300 jest z reguły masywniejsza, dlatego zajmuje więcej miejsca w oprawie. Nie oznacza to jednak automatycznie, że można zastąpić jedną serię inną. Trzeba sprawdzić dostępne miejsce, obciążenie oraz wymagania dotyczące prędkości pracy.

Dlaczego wymiar nominalny to nie wszystko?

Podany w tabeli wymiar jest wartością nominalną. Rzeczywisty dobór wymaga także uwzględnienia tolerancji wykonania, luzu wewnętrznego i pasowania między pierścieniem a wałem lub oprawą.

Przykładowe oznaczenia pasowań, takie jak H7 dla oprawy i h6 dla wału, opisują zakres tolerancji wykonania współpracujących elementów. Konkretne wartości zależą od średnicy, obciążenia, temperatury i tego, który pierścień obraca się względem obciążenia. Zbyt ciasne pasowanie może zmniejszyć luz wewnętrzny łożyska, a zbyt luźne sprzyjać przemieszczaniu się pierścienia.

Tabela ma charakter poglądowy. Przed zamówieniem należy porównać symbol, wymiary, tolerancje, rodzaj uszczelnienia i pozostałe przyrostki z aktualną kartą katalogową producenta. Przy nietypowych obciążeniach, dużych prędkościach lub wymaganym luzie specjalnym sam wymiar d × D × B nie wystarcza do bezpiecznego doboru.

Do szybkiej identyfikacji wystarczy zwykle odczytać symbol i porównać trzy wymiary z tabelą. Przy montażu trzeba sprawdzić także pasowanie oraz pełne oznaczenie katalogowe, ponieważ dwa łożyska o tych samych wymiarach mogą różnić się uszczelnieniem, luzem lub dopuszczalnymi warunkami pracy.