Regulamin programu „Ciepłe Mieszkanie” nie jest jednym dokumentem obowiązującym mieszkańców całej Polski. Nabory dla beneficjentów końcowych prowadzą gminy, a szczegółowe terminy, dokumenty i warunki sprawdzisz w urzędzie lub Biuletynie Informacji Publicznej swojej gminy. Wniosek składa się lokalnie, nie bezpośrednio do NFOŚiGW ani WFOŚiGW.
Jak działa program „Ciepłe Mieszkanie”?
„Ciepłe Mieszkanie” to program dotacyjny przeznaczony dla lokali w budynkach wielorodzinnych. Jego celem jest wymiana nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe oraz poprawa efektywności energetycznej mieszkań i małych budynków wspólnotowych.
Środki przepływają przez kilka szczebli. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej udostępnia je wojewódzkim funduszom ochrony środowiska, WFOŚiGW zawierają umowy z gminami, a gminy organizują nabory dla mieszkańców i wspólnot. To właśnie gmina przyjmuje wnioski, sprawdza dokumenty, podpisuje umowy z beneficjentami końcowymi i rozlicza przedsięwzięcia.
Program różni się więc od „Czystego Powietrza”, które jest kierowane przede wszystkim do właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych. W przypadku „Ciepłego Mieszkania” najważniejszy jest lokal w budynku wielorodzinnym oraz udział gminy w programie.
Kto może skorzystać z dotacji?
Beneficjentem końcowym może być osoba fizyczna albo mała wspólnota mieszkaniowa. Osoba fizyczna musi mieć tytuł prawny do lokalu położonego w budynku wielorodzinnym, a budynek powinien znajdować się na terenie gminy prowadzącej nabór. Do uprawnionych grup należą:
- Właściciel lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym.
- Osoba posiadająca ograniczone prawo rzeczowe do lokalu, na przykład spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.
- Najemca lokalu mieszkalnego należącego do gminy i wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy, jeżeli nie wszystkie lokale w budynku są własnością gminy.
- Wspólnota mieszkaniowa obejmująca od 3 do 7 lokali mieszkalnych, zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o własności lokali.
Osoby fizyczne muszą także spełnić kryterium dochodowe właściwe dla wybranego poziomu wsparcia. Wspólnoty nie korzystają z progów dochodowych, ale podlegają warunkom dotyczącym rodzaju budynku, zakresu inwestycji i lokalnego naboru.
Poziomy dofinansowania i progi dochodowe
W przypadku osób fizycznych wysokość dotacji zależy od dochodu. Podane niżej wartości wynikają z materiałów programowych, ale przed złożeniem wniosku trzeba sprawdzić aktualny regulamin lokalnego naboru.
| Poziom wsparcia | Warunek dochodowy | Standardowa dotacja | Gmina z przekroczeniami norm jakości powietrza |
|---|---|---|---|
| Podstawowy | Roczny dochód osoby fizycznej do 135 000 zł | Do 30% kosztów, maksymalnie 16 500 zł | Do 35% kosztów, maksymalnie 19 000 zł |
| Podwyższony | Dochód miesięczny na osobę do 1 894 zł w gospodarstwie wieloosobowym lub do 2 651 zł w jednoosobowym | Do 60% kosztów, maksymalnie 27 500 zł | Do 65% kosztów, maksymalnie 29 500 zł |
| Najwyższy | Dochód miesięczny na osobę do 1 090 zł w gospodarstwie wieloosobowym lub do 1 526 zł w jednoosobowym, ewentualnie określone świadczenia | Do 90% kosztów, maksymalnie 41 000 zł | Do 95% kosztów, maksymalnie 43 900 zł |
Podwyższenie intensywności o 5 punktów procentowych dotyczy przedsięwzięć realizowanych w gminach ujętych na właściwej liście przekroczeń poziomów pyłu PM10, PM2,5 lub benzo(a)pirenu.
Wspólnota mieszkaniowa może otrzymać do 60% kosztów kwalifikowanych. Maksymalna kwota zależy od zakresu prac. Materiały programowe wskazują limit do 375 000 zł dla przedsięwzięć obejmujących wymianę źródeł ciepła, a dla termomodernizacji bez wymiany źródła ciepła – do 150 000 zł. Ostateczny wariant i limit trzeba potwierdzić w regulaminie naboru gminy.
Jakie prace mogą zostać objęte dotacją?
Zakres kosztów kwalifikowanych różni się w zależności od tego, czy wnioskodawcą jest osoba fizyczna, czy wspólnota. W obu przypadkach program koncentruje się na likwidacji nieefektywnego ogrzewania i ograniczeniu strat energii.
| Rodzaj prac | Osoba fizyczna | Wspólnota mieszkaniowa |
|---|---|---|
| Demontaż nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe | Tak, wraz z wymianą źródła lub podłączeniem lokalu do efektywnego systemu | Tak, przy przedsięwzięciach dotyczących budynku |
| Nowe źródło ciepła i modernizacja instalacji | Tak, zgodnie z katalogiem programu | Tak, także dla wspólnej instalacji ogrzewania i ciepłej wody |
| Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła | Tak | Tak |
| Okna i drzwi | Tak, w zakresie określonym programem | Tak, także okna, drzwi i bramy oddzielające ogrzewaną część budynku |
| Ocieplenie przegród budowlanych | Nie jako standardowy zakres prac dla pojedynczego lokalu | Tak, przy przedsięwzięciach wspólnotowych |
| Audyt, ekspertyzy i dokumentacja projektowa | Możliwe w związku z zakresem inwestycji | Tak, zależnie od wariantu przedsięwzięcia |
| Mikroinstalacja fotowoltaiczna | Nie jako typowy zakres dla pojedynczego lokalu | Tak, na potrzeby części wspólnych budynku |
W przypadku osoby fizycznej podstawą przedsięwzięcia jest zwykle demontaż wszystkich nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe służących do ogrzewania lokalu oraz montaż nowego źródła albo podłączenie mieszkania do efektywnego źródła w budynku. Pozostałe prace, takie jak wymiana stolarki lub montaż wentylacji, powinny mieścić się w warunkach właściwego wariantu programu.
Jak złożyć wniosek w gminie?
Procedura może wyglądać różnie w szczegółach, ale jej główne etapy są podobne:
- Sprawdzenie naboru – ustal, czy gmina podpisała umowę w ramach programu, czy prowadzi nabór i do kiedy przyjmuje wnioski.
- Weryfikacja uprawnień – sprawdź tytuł prawny do lokalu, położenie budynku oraz poziom dochodów właściwy dla planowanej dotacji.
- Przygotowanie dokumentów – zgromadź dokumenty dotyczące lokalu, dochodu i planowanych prac. Gmina może wymagać między innymi:
- Złożenie wniosku – przekaż formularz i załączniki zgodnie z instrukcją lokalnego naboru.
- Podpisanie umowy i realizacja – po pozytywnej ocenie podpisz umowę, wykonaj prace w zatwierdzonym zakresie i zachowaj dowody poniesienia kosztów.
- Rozliczenie – złóż dokumenty potwierdzające wykonanie przedsięwzięcia, zakup materiałów i urządzeń oraz zapłatę.
Do weryfikacji dochodów mogą być potrzebne w szczególności:
- zaświadczenie o przeciętnym miesięcznym dochodzie na członka gospodarstwa domowego, wydane na zasadach określonych w przepisach Prawa ochrony środowiska;
- dokumenty potwierdzające dochód roczny przy wyborze poziomu podstawowego;
- zaświadczenie o prawie do określonego zasiłku, jeżeli podstawą najwyższego poziomu wsparcia jest pobierane świadczenie;
- dokumenty dotyczące przychodu z działalności gospodarczej, jeżeli wnioskodawca prowadzi taką działalność.
Ważne: GWD, czyli Generator Wniosków o Dofinansowanie, służy przede wszystkim gminom do składania wniosków do właściwego WFOŚiGW. Nie oznacza to, że mieszkaniec przesyła swój wniosek bezpośrednio do NFOŚiGW przez centralny system. Beneficjent końcowy składa dokumenty w gminie, zgodnie z jej regulaminem i instrukcją.
Gdzie znaleźć wiążący regulamin programu?
Najpierw sprawdź stronę internetową i BIP urzędu miasta lub gminy właściwej dla lokalu. Szukaj ogłoszenia o naborze, regulaminu, wzoru wniosku, listy załączników, informacji o kosztach kwalifikowanych oraz terminu zakończenia naboru. Znaczenie ma także dostępność lokalnej puli środków, dlatego sam fakt istnienia programu nie oznacza, że każda gmina przyjmuje wnioski.
Drugim źródłem są strony właściwego terytorialnie WFOŚiGW oraz oficjalne materiały programu publikowane w serwisie czystepowietrze.gov.pl. Dokumenty centralne wyznaczają ramy programu, ale wiążące dla mieszkańca są również warunki określone w umowie i ogłoszeniu jego gminy. Przed rozpoczęciem prac sprawdź, czy dany wydatek, termin i sposób rozliczenia są zaakceptowane w lokalnym naborze.
Artykuł opiera się na dostępnych materiałach programowych. Regulaminy, progi, terminy i dostępność środków mogą się zmieniać, dlatego przed złożeniem wniosku należy sprawdzić aktualne dokumenty w swojej gminie oraz w odpowiednim WFOŚiGW.
